Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

FİNALİZM (FİNALİSME - GAYECİLİK)

Âlemde her hadisenin, muayyen bir gayeye doğru geliştiğini, her varlığın bir gayeye göre meydana geldiğini, hiç bir hadisenin boş yere ve gelişi güzel meydana gelmeyip mutlak bir gayesi olduğunu kabul eden, felsefî meslek. Bu anlayışından dolayı finalizme en çok hücum eden ve en çok düşman oian doktrinler mekanist, determinist, materyalist ve tekâmülcü doktrinlerdir. Zira gaiyyet (Finalite)in mevcut olduğu yerde «Gaye - Sebeb» işe karışır; onun bulunduğu yerde ise determinist ve mekanist izahlar, tesadüf fikri tutunamazlar.
Finalizm haricî ve dahilî olmak üzere ikiye ay­rılır: Haricî finalizm, bütün varlıkların ve hadiselerin kâinattaki umumî bir plânı ve umumî bir ahengi temin etmek maksadıyla mevcut olduklarını ve bu gayeye göre hareket ettiklerini ileri sürer. Aristo «Tabiat boş bir şey yaratmaz», «Tabiat tıpkı bir ekonomist gibi hareket eder» tarzındaki ifadesiyle, felsefe tarihinde finalizme ilk def'a felsefî bir ifade vermiş, böylece hem kendi zaruret anlayışını yumuşatmış, hem de kendisinden önceki mekanist anlayışa cephe almıştır. Kur'an-ı Kerim'de de bâtıl ve boş hiç bir şeyin yaratılmadığı, her şeyin belli bir gayesi olduğu, bütün varlıkların da insanın emrine verildiği, insanın daha üstün bir gayeyi tahakkuk ettirmesi için yaratıldığı haber verilir ve âlemdeki görülen nizama,' intizama haricî gayeliliğe dikkat çekilerek bunlar üzerinde düşünülmesi ve bunlardan Allah'ın kudret ve azametine deliller çıkarılması istenir.
Yeni biyolojide ve tıpta da gayelilik fikri gittikçe yerleşmekte, tıpta psiko-somatik akım eski mekanist ve maddeci görüşün yerini almaktadır. Gayeliliği inkâr, Allah'ı inkâr ve âlemin mekanizm ve tesadüfler tarafından idare edildiğini tasdik etmek­tir.
Dahilî finalizm ise canlı varlıklarda her uzvun, muayyen bir gayeye, muayyen bir istikamete yöne­lik bir gayesi olduğunu, uzuvlar arasında bir ahenk ve tesanüt (dayanışma) bulunduğunu kabul eder. Buna göre vücuttaki iç ve dış organların her birisi yekdiğerleri ve dolayısıyla vücudun bütünü için muntazam bir şekilde çalışmaktadır.
Finalizmi Aristo'dan sonra Epicur'cüler reddettiler, Stoisyenler kabul ettiler. Dekart'ın mekanist anlayışı hiç bir gaye tanımadı ve bu fikri tenkîd etti. Spinoza da gaiyyet'i tanımadı; fakat Kant kabul et­ti. Ama modern iiimdeki determinist telâkkiler fi­nalist anlayıştan kurtulmak gayretinden kurtulama­dılar. Canlı varlıklar mekanizmie değil, finalizm ile açıklanabilir. Uzviyetin kendi kendini düzenlemesi ve tamir etmesi ancak gayeiilikle anlaşılabilir. Uz­viyetteki fonksiyonlar arasındaki karşılıklı bağlılık, onların biribirine tesiri ve yardımı yine gayeiilikle açıklanabilir.
Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.