Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

KRİTİSİZM NE DEMEK? (CRİTİSİSME - TENKİTÇİLİK)

Kant'ın «Saf Aklın Tenkidi» kitabıyla bir metod ve problematik olarak ortaya çıkmıştır. O, bilginin, insan zihninin a priori yapısı tarafından empoze edilen sınırlarını aşmasının imkânsız olduğunu göstermiştir.
Septisizm (Şüphecilik) ve Doğmatizm karışımı bir sistem olup Kant, kendi tenkitçi felsefesini ifade için bu tabiri kullanmıştır. Kant'tan bu yana bu tabir bilgi nazariyesini bütün felsefî araştırmalara esas yapmak manâsına kullanılagelmiştir. Bu felsefî meslek eşya ve âlem hakkında doğrudan doğru­ya bir görüş ortaya koymadan evvel bilgimizin kay­naklarını, sınırını ve değerini belirtmek için, bilme güçlerinin tenkîdini ele alır. Böylece mutlak bilgiyi elde etmenin yollarını arar. Kant'a göre bilgimizin kaynaklarını dış âlemden ve tecrübeden gelen verilerin şeklini, bunların düşünüldüğü zihinde, doğuştan mevcut olan a priori (deneme öncesi) kavramlar ve kategoriler teşkil ederler. İnsanın bilgisinin nasıl teşekkül ettiğini, insanın nasıl ve nereye kadar bilebildiğini, idealist ve sübjektif bir görüşle ortaya koyan Kant, ilmin konusu olan yani zihnin ka­lıpları içine girerek bir şekil alan nesnelerin kesin ve müsbet olarak gerçeğin bilinebileceğini, fakat mutlak gerçeğin bilinemiyeceğini, böylece metafiziğin imkânsızlığını ileri sürmüştür. Kant, nazarî akıl ile ulaşılamıyacağına kanaat getirdiği numen âlemine pratik akıl yani ahlâk ile ulaşılabileceğine inanmaktadır. Fakat onun nazarî aklı tenkid ederek, eşyanın mahiyetini ve fizik ötesini bilmekte güçsüz ve yetersiz olduğunu ortaya koyması, daha sonra pozitivizmin metafizik düşmanlığına yol açmıştır.
Kritisizm, aklı tenkide tabi tutarak, bilginin kaynaklarının aklî bir araştırmasını yaparak duyu­labilir tecrübenin verilerini ve doğuştan fikirlerin temin ettiği esasları birleştirmiş, terkib etmiştir. Bu suretle o, insan bilgisinin sınırlılığını, insanın bilme kabiliyetinin mahdut olduğunu ortaya koyarak ampirizm ve rasyonalizmin sahası dışına çıkmağa kabiliyetsiz olduğunu iddia etmiş, metafiziği tenkid- ciliğe irca etmiştir. Kant'tan önce aklı şümullü ola­rak Gazzalî de tenkid etmiştir. Aklın tenkidini esas alan bu meslek neticede izafiyeciliğe müncer olur. Kritisizm 19. asrın ikinci yarısında yeni bir epistemolojinin doğmasına yol açmıştır.
Renouvier ve Hamelin gibi filozoflar tarafından temsil edilen yeni tenkidcilik ise, Renouvier'ye göre, eklektizme, panteizme, küllî determinist sisteme ve pozitivizme karşı Spiritualist cereyan olarak ortaya çıkmıştır (Bk. Histoire et solution des problemes metaphysique). Yeni Kantcılık, Kant felsefesindeki maddeci ve diyalektik unsurları bir tarafa atarak, aynı felsefedeki idealist ve metafizik unsurları geliştirmiştir.
Yeni Kantcılık, revizyonist denen grup tarafından Marksizme karşı mücadelede kullanılmıştır.
Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.