Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

MONADİZM NE DEMEK? (MONADİSME)

Atomcuların tasavvur ettikleri gibi, âlemin mekanik bir takım atomlardan değil, ruhî ve manevî birer birlik olan Monad'lardan meydana geldiğini ileri süren Alman filozofu Leibniz (Layibniç)'in felsefesinin adı.
Dekart'ın âlemin esasının yer kaplama (Hayyız) olduğuna dair fikrine Leibniz itiraz etti: Yer kaplama (uzam) bölünebilir, bölünebilen şey ise cevher olamaz. Cevher bölünmeyen bir birlik olması icab eder. Bu cevher, bu birlik (vahdet) monad'dır, dedi. Leibniz'e göre Monad parçalanamadığına göre yer de tutmaz, bu sebeple o en küçük ve basit varlık atom değildir. Mekân işgal etmemesi itibariyle monadın mekanik özellikleri de yoktur. Alemdeki bileşik unsurlar, basitlerin kümesinden ibarettir. Bu bakımdan monadlar tabiatın ve eşyanın esas unsurlarıdır. Monadlarda erime olmadığı gibi cevher bu yüzden tabiî olarak mahvolmaz; aynı şekilde hiç bir tarzda basit bir cevher, tabiî olarak da başlayamaz. Bundan dolayı monadlar bir anda başlar ve bir an­da bitebilir; yani ancak yaratma ile başlar, yok olma ile biter. Bileşik olan şey ise kısım kısım başlar veya sona erer. Monadların içine ne bir cevher ne de bir araz girebilir. Her monad biribirinden tamamen fark­lıdır, aksi takdirde tabiatta her varlık biribirinin aynı olması icabeder.
Monadlara dışarıdan hiç bir şey tesir edemedi­ğine göre, onların tabiî değişikliği dahilî bir prensip­ten ileri gelir. Leibniz monadlarda bir de, Aristo'nun «Enteleşi»sine benzer bir yetkinliğin bulunduğunu kabul etmektedir. Bu yetkinlik monadın «idrak» keyfiyetidir, ve bu, maddeyi, onun bütün çeşitlerini meydana getiren bir özelliktir.
Monadların iç bünyesindeki değişme prensibinden, kendi özlerinden gelen daimî bir değişme ile âlemde görülen değişiklikler, oluşlar, meydana geliş ve bozuluşlar meydana gelir. Aynı fabrikadan yapılan iki saatin aynı tarzda işlemesi gibi monadlar da aynı surette gelişirler ve âlemin âhengini mey- daya getirirler. Leibniz buna «Ezelî ahenk» (Ezelden kurulmuş ahenk) adını veriyor. Monadların ulaştıkları inkişaf merhalesine göre çeşitli dereceleri olup yüksek, aşağı monadlar diye isimler alır. Al­lah, işte, en yüksek monad'dır.
Monadların daimî değişmeleri içten gelen bir arzu ve insiyakla olur ki bu oluşa ve harekete doğru sevk-i tabiî gibi bir meyil ve iştiha duymaktır. Bundan dolayı monadlar idrak'ın yanında iştiha ve iştiyak (oluşa karşı şiddetli arzu) duyma vasfına da sahip olmaktadırlar.
Görülüyor ki monad küllî bir şekilde «suje», «Ben», «Ruh» şeklinde tasavvur edilen unsurî bir varlık olup, «obje», «Ben olmayan», «Cisim» şeklindeki maddî tasavvur olan atom değildir.
Böylece Leibniz atomculuğun tabiî bir neticesi olan mekanizme karşı çıkmış ve Aristo'nun dinamizminden çok farklı ve çok daha ruhçu ve idealist olan bir dinamizm kurmuştur. Bu filozof idrak'in ve onunla ilgili şeylerin mekanik sebeplerle izah edile- miyeceğini anlatmak için bünyesi icabı düşünen, duyan ve idrak eden çok büyük bir makine tasavvur eder; ve bir değirmene girer gibi bu makineye girilse ve içerisi gezilse, birbirini iten parçalardan başka bir şey bulunmayacağını, bu yüzden de idrak'ı açıklayacak bir şeye asla rastlanmayacağını söyler. Bundan dolayı idrak'ın ve değişmenin ancak basit cevherlerde aranması gerektiğini ileri sürer. Böylece de mekanik izahı reddeder.
Leibniz'in monadlar nazariyesini açıkladığı «Monadoloji, İst. 1943» adlı eseri S. Kemal Yetkin tarafından dilimize çevrilmiştir. Ayrı­ca N. Hızır «Metafizik üzerine konuşma, İst. 1949» ve N. Ayasbeyoğlu «İnsan Akilesi Hak­kında Yeni Deneyişler, İst. 1939» un giriş ve birinci bölümünü tercüme etmişlerdir.
Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.