Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

MUTEZİLE NE DEMEK?

İslâm âleminde kendilerine «Hür Düşünceliler», «İslâm Rasyonalistleri» denilen kelâm mezhebi. Bu mezhebin kurucusu olan Vâsıl bin Atâ'nın Haşan el-Basri'nin talebesi iken aralarında çıkan bir münakaşadan, Vasıi'ın ayrılmasıyla, dinî sebeplerle doğmuş ve ismini de bu ayrılıştan (i'tizal = ayrılma de­mektir) almıştır. Akla fazla yer vermesiyle Ehl-i Sünnet aleyhinde bir mezhep haline gelmiştir. Bazı mutezilîler «Bilginin ilk şartı şüphedir», «elli şüphe bir Yakînden iyidir» dediler; insanda altıncı duyu olarak akıl'ı kabul ettiler.
Din felsefesinde. Tek Allah inancını, an'anevî halk inançlarındaki karışıklıklardan ahlâkî ve metafizik yönden temizlemeyi hedef almışlardır. Önceleri bu mezhepte iki hakim fikir vardı: 1 - Amel imandan bir cüz'dür. Biz ne yaparsak o imanımızın bir parçasıdır. Amel ile iman (Aksiyon ile Teori) arasında tam bir bağlılık vardır. İmanın gereği olan fiilleri yapmayanın imanı da eksiktir. Dinî fiiller azaldıkça iman da kaybolur. 2 - Kul kendi fiilinin yaratıcısı (Haliki)dır.- Herkes kendi fiil ve hareketini kendi iradesiyle yaratır. Onlara göre niyet etmekle yapmak aynıdır. İnsan iyiliğin, kötülüğün, itaat ve isyanın yaratıcısı olarak hareketlerinden sorumludur.
Bütün Mu'tezile mezhepleri; a) Tevhid, b) Adalet, c) İman ile inkâr arasında üçüncü bir makamın varlığı, d) Allah'ın ceza ve mükâfat zorunda olduğu, e) İyiliği emir, kötülükten men etmek hususlarında ittifak halindedirler.
Yunan atomcularından ve şüphecilerinden tesir alan Mu'tezile filozofları arasında bilhassa Ebu'l Hüzeyl ve İbrahim Nazzam en çok temayüz etmiş, sistemli düşünürlerdir. Huzeyl Demokrit'ten hareket etmekle birlikte, onun görüşlerinin aksine, Huzeyl'de atomlar Allah'ın varlığını isbata yarar; çünkü ona göre atomlar sonlu ve ölümlüdürler. Ölümlü olan şeyler yaratılır ve yok edilir, yer kapladıkları için sınırlı ve sonludurlar. Atomlar sınırlı olduğu için onların toplamı olan âlem de sonlu ve sınırlıdır, yani yaratılmış ve yok olacaktır. Huzeyl'in atomları Leibniz'in monad'larına benzemektedir.
Nazzam da tabiat felsefesine dayanarak Allah fikrine ulaşır. O atomizme inanmaz. Ona göre Allah kendi iradesi üzerine emr ve cebr edicidir. Hürriyeti zorunluluğu ile sınırlandırmıştır. İstidadında olanı meydana çıkarır.
Mu'tezile aklı nakil karşısında üstün görüyordu. Bu akılcılığın zarurî neticesi çok geniş bir fikir hürriyeti olması gerekirken, iktidar sahiplerinin teveccühlerini temin edince, Mu'tezililerin ilk işi herkesi kendi görüşlerini kabule zorlamak oldu. Başka mezheblere yapılan hücumlar ve hasıl olan antipati ile gittikçe zayıflayan Mu'tezile hareketine Melikşah'ın veziri Nizamü'l - Mülk tarafından son verildi. Fakat genel fikir ve bazı görüşleri bazı mezheplerde değişerek devam etmektedir. (Bk. Yeni Mutezile Mad.)
(Bu hususta İslâm Kelâmı ve felsefesi ile ilgili eserlere, K. Işık'ın «Mu'tezile Doğuşu ve Fikirleri» adlı doktora tezine bakılabilir. Ayrıca A. Bedevi'nin «H. La Philosophie en İs­lâm I-II, Paris, 1972» adlı eserine ve Albert Nadir'in «Felsefe el - Mutezile I - II 1951» adlı eserine bakılabilir.
Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.