Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

OKKAZYONALİZM NE DEMEK? (OCCASİONALİSME - VESİLECİLİK)

Dekartçı mektebe mensup Malbranche'ın illiyet (sebeplik) meselesindeki doktrinine verilen isim.
Buna göre Allah'ın haricinde hiç bir müessir sebep yoktur. Allah biricik ve hakikî sebeptir. Yaratıklar dünyasında âdî sebeplerden yani küllî ve hür bir tayinin şartlarından başka bir şey yoktur; bizim neticelere izafe ettiğimiz tesirleri Allah meydana getirir. Bu bakımdan bizde asıl irade yoktur; irade Allah'tadır, yalnız insanın istemesi Allah'ın iradesinin taallukuna vesile (occasion) olur. Esas olarak hadiseler arasında sebep-netice münasebeti yoktur, önceki hadise sadece sonrakinin meydana gelmesine vesile teşkil eder. Çünkü cansız bir maddeye illet (sebep) vasfı izafe edilemez; bir bilardo masasında bir top diğerini durup dururken, kendi kendine yürütemez. Bu toplar biribirine çarpınca bir sebep-netice münasebeti ortaya çıkıyorsa bu zâhirî ve bir vesileden ibarettir, önceki topu harekete getiren sopanın vuruşu, onu da hareket ettiren oyuncunun koludur; kol da bir cisim ve maddeden ibarettir; onu ise oyuncunun iradesi harekete getirir. Halbuki manevî bir kuvvet olan iradenin madde ile birleşmesi mümkün değildir. Bu bakımdan insanın iradesini, herhangi bir şeye tesir ettiren hakikî irade ancak Allah'ın küllî iradesidir. Meselâ kolumu kaldırmam, Allah'ın iradesinin taallukuna bağlıdır. Hasılı kâinatta yegâne fail sebep O'dur, başka sebep şeklinde bize görünen bütün hadiseler birer vasıta ve âdî sebeptir.
Bu sisteme göre, bedenin hareketlerinin ruhtaki değişikliklerin, ruhun değişikliklerinin de bedendeki hareketlerin sebebi olması mümkün olmamaktadır. Malbranche'a göre, maddenin ruh, ruhun da madde üzerine tesirini meydana getiren Allah'tır; bu da her şeyi Allah'a irca etmek oluyor. Görüp, işitip, hisseden biz değiliz, Allah'tır. Bu yüzden bu sisteme «Vision en Dieu - Her şeyi Allah'da görmek» adı da verilir. Maibranche, düşünceyi politeizm'den kurtarmak için bu fikre yönelmiştir.
«Âdî sebep» fikri, Eş'ariye Mektebi kelâmcıları tarafından esas olarak ileri sürülmüş ve bilhassa Gazzalî tarafından bu fikir, etraflı bir şekilde işlenmiştir. Yalnız o bu fikri sebep-netice arasındaki bağın inkârı için değil, zarurî olmadığını isbat için ele almıştır. Bunu da tesadüfü kabul etmediği determinist anlayışını yumuşatmak, mucizelerin izahına kapı açmak üzere yapmıştır. Ayrıca  ferdî iradeyi     ve hürriyeti  temellendirmek gayesine de ma'tuftur.    O, Malbranche'ın ifratından çok uzaktır.

B. Amerika'da 1975'de «Maibranche ve Gazzalî'de Okkazyonalizm»  konulu bir tez   hazırlanmıştır. Malbranche'm     «Metafizik ve   Din Üzerine Görüşmeler, I, İst., 1946» adlı eseri Bedia Akarsu, «Hakikatin Araştırılması, I - VI, Ank., 1950» adlı eseri de M. Katırcıoğlu tarafından dilimize çevrilmiştir.
Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.