Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

PANTEİZM NE DEMEK? (PANTHEİSME)

Kelime ilk defa 18. asırda İrlandalI J. Toland tarafından kullanılmış olup, .Allah ile âlemi bir ve aynı, O'nu âlemin yegâne cevheri sayan felsefî mes­leklere verilen isim. Buna göre Allah'ın âlemden ayrı ve müstakil bir şahsiyeti yoktur. Deizme değil, fa­kat teizme muarızdır. Panteizm monizmin ve immanentizmin bir çeşididir. Zira Tanrı'yı âlemde veya fikirde mündemiç kabul eder. Muhtelif şekilleri vardır:
 - Sudûrcu (Emanatiste) Panteizm: Bu, Ye­ni Eflâtunculuğu kuran Plotin'in doktrinidir. Buna göre BİR (Vâhid) olan varlık vardır, her şey, merke­zî bir kaynak olarak O'ndan sudur yoluyla mertebe mertebe (hiyerarşi halinde) meydana gelir, fakat hepsi ayrı değil, aynı varlığı teşkil ederler. Bu Bir'den aşağı doğru inen ve varlıkları meydana getiren bir panteist felsefedir.

  1. - İdealist Panteizm: Hegel doktrini. Buna göre, reel fikirlere ve düşünceye müncer olduğu için Tanrı, kendisinin mündemiç (immanent) olduğu fikirlerde, bizzat kendisinden şuurunu alan bir Fikir'- dir.
  2. - Tabiatçı (naturalist) Panteizm: Tanrı'yı tabiatla aynîleştiren doktrin. Bruno'da ve Spinoza'- da olduğu gibi. Spinoza'ya göre varlık birdir ve mükemmeldir. Varlıklar, Bir olan'dan derece derece in­mekle çeşitlenirler. Geometride teoremlerin prensip­lerden çıkması gibi, varlıklar da mantıkî bir süreçle, asıl varlıktan çıkarlar.

(Bu hususta «T. Ruhcu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi» kitabının 259. ve 260. sayfalarına bakınız.)
Panteizmi Vahdet-i Vücud ile karıştırmamak lâzımdır. Bu hususta da aynı kitabın son bölümünde ikisi arasında yapılan mukayese kâfi bir fikir verir.
Panteizmin spiritualizmden ve idealizmden fark­lı olan tarafına da yine adı geçen kitabın 127. say­fadaki numarasız dipnotta işaret etmiştik. Panteiz­mi ateizmle de karıştırmamalı. Zira ateizm, hiç bir nâzım kuvvet tanımaz. Bu bakımdan Plotin'in ve bil­hassa Spinoza'nın, Fichte, Hegel, Scelling'in modern panteizmleri nâzım bir kudret tanımaları bakımın­dan (Bu kudret fikirde ve tabiatta yahut ben'de mündemiç de olsa) ateizmden ayrılırlar. Hilozoizm ise materyalist bir panteizm sayılabilir.
Kaynak: Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.