Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

PERSONALİZM NE DEMEK? (PERSONNALİSM - ŞAHSİYETÇİLİK)

Değerler problemine öncelik veren, dini, insanın en önemli faaliyetlerinden birisi kabul eden, dünyayı bir Allah'a inanma zemini olarak gören felsefî doktrin.
«Personnalism», Fransız filozofu C. Renouvier tarafından kendi doktrinini ifade için kullanılan bir kelimedir. Personalizm, sübjektivizme yakın bir manâ taşır. Renouvier'nin kendi ifadesine göre, bu, spiritüalist bir teizmdir. Ayrıca o, personalizmin kilisesiz, âyinsiz, doğmasız, felsefî ve lâik bir din olduğunu beyan etmektedir. Konusu da beşer olarak şahsı yükseltmek, kötülük problemini adaletle çözmektir. Bu, aklî bir dindir. Renouvier, felsefesine, İlâhî şahsiyet ile insânî şahsiyeti esas aldığı için bu ismi vermiştir.
Personalizm, günümüzde, ahlâkî ve İçtimaî bakımdan, fertten ayrıldığı manâda şahsa öncelik tanır ve bu şekliyle o, devletçiliğe olduğu kadar ferdiyetçiliğe, hürriyetçi olduğu için mekanik determi­nizme olduğu kadar evrim anlayışında Darvinciliğe de karşıdır.
Personalizme göre insan hürdür, o, ailenin bir ferdi gibidir. İnsan sosyal bir varlık olup bir tek aile ve millet olmaya çalışır. Bunun için öteki insanlarla münasebet kurarak yaşar. Bu görüşte akıl, mutluluğa yönelmek isteğini ifade eder. Bu doktrin, sos­yal anlayışta otoriteci görüşlere karşıdır. Çünkü toplumun fertteki yaratıcılığı geliştirmesi gereğine inanır. Eğitimde ferdin kendisini kontrol etmesine önem verir. Onca eğitimin gayesi, dinî ölçüleri tanımadan ve şahsın sayısız kabiliyetlerini nazar-ı itibara almadan gerçekleştirilemez.
E. Mounier'nin ortaya koyduğu ve şahsın mutlak değeri üzerine kurulmuş olan ahlâkî ve sosyal doktrine de personalizm adı verilir. Günümüzde en büyük temsilcilerinden birisi olan E. Mounier'ye göre, şahıs her tarifin ötesindedir, beşerî sır çözülemez. «Modern dünya, insanı bölüp parçalamıştır. Biz onu yeniden birleştirmek, onda ruh ile bedeni, düşünce ile eserlerini ve aksiyonu kaynaştırmak için uğraşıyoruz.» Bunun için insan yapmak'tan ve sahip olmaktan önce varolmalı'dır. Bu ise insanın kendi dışına, kendisinde olmadan, başkasına doğru bir açılışıdır. Mounier, mânevî değerleri restore edebilmek için şahsa büyük bir mes'uliyet yüklemektedir.
Personalizmin kökü, insanı her şeyin ölçüsü yapan Protogoras'a, insanı düşüncesinin merkezi yapan Saint Augustin'e kadar uzanır. Esas kaynağını Hristiyanlıktan alan bir doktrindir. Hayat korkusuna ve zamanımızın kayıtsız ve mes'uliyetsiz haline karşı bir aşk, bir dinamizm getiren; Pesimizme, egoistliğe, komünizme ve ateist varoluşçuluğa karşı çıkan; iyimser, yaşanmış tecrübeye sadık kalan ve istikbale yönelmiş bir felsefedir. Ümitsizlik bu felsefede yer almaz, zira hürriyet ümitsizliğin inkârıdır.
Personalist âlim Aziz Lahbâbî, İslâmiyet'te şahsa ve şahsiyete verilen büyük önemi araştırmış ve «Le Personalisme Musulman» adında bir eser yaz­mıştır. «İslâm Şahsiyetçiliği» adıyla bu eser dilimize çevrilmiştir. Aynı yazarın «De L'Etre â la Per- sonne, Paris, 1954» (Varlıktan Şahsa) adında, aynı konuda bir başka eseri daha mevcuttur.
Yazara göre, varlıkta şahsiyetleşme hem genişliğine, hem derinliğine olur. Genişliğine şahsiyetleşme, zaman, ufuk ve çevre iklimi içinde; derinliğine şahsiyetleşme ise değerler, hürriyet ve mülkiyetle mümkündür.
Şahsiyetçilik, insanı sürünün varlığında eritme- yip, onu kendi hür iradesi ile bağlandığı inançları, ruhî münasebetleri ve taşıdığı mes'uliyetleriyle bir­likte ele alır. Şahıs artık fert değildir. O, iradesi ve iman dünyası ile müstakil ve büyük bir varlıktır. İş­te İslâm, insanı sürüde fert olmaktan kurtarmış, şa­hıs haline getirmiştir. O, fertleri birleştirmek sure­tiyle itaatli bir sürü yapmamış, «Müslüman» adını verdiği şahsı, Allah'dan başkası karşısında eğilme­yen bir şahsiyet haline getirmiş, onu İslâmiyet'i ya­şama ve yayma dâvâsının içine itmiştir. Müslüma- nın insanlığı, kendi Müslüman şahsiyetinden ayrıl­maz, şahsiyetinin özüdür. Müslüman denen şahıs, yeryüzünde Allah'ın «Halifesi», mukaddes emanetin taşıyıcısı, mânevî bir bütün, mes'uliyet merkezi ve düşünen, hür iradesiyle inanıp hareket eden bir müstakil varlıktır. O, dâvâsından ayrı olamaz. O, âlemin özü, yahut karmaşık bir âlemdir. Artık o ci­hat yapmalı ve ebediyet için çalışmalıdır.
Bizde Z. Gökalp, A. Fouillee'nin bir ayırımına uyarak, aşağı fertçiliğe sadece fertçilik, yüksek fertçiliğe şahısçılık diyor. Ona göre, fert tâbiri in­sandan başkasına verildiği halde, şahıs tâbiri insa­na ve Allah'a mahsustur. Gökalp, aşağı fertçiliğin yok edilmesi gereğine inanır ve şahsiyeti müsbet-menfî, ferdî-kolektif olmak üzere çeşitli kısımlara ayırır. Bizde, C. Blondel'den mülhem olarak, N. Top­çu da şahsiyetci fikirler ileri sürmüştür. «İdeolocya Örgüsü»nde şahsiyetçiliği temel dokuz prensip ara­sına alan N. Fazıl'a göre şahsiyetçilik «Hakkın en üstün kaza ehliyetini temsil edenleri hâkim kılma dâvâsı»dır. M. Akif'i de şahsiyetçi olarak kabul et­mek mümkündür.
Kaynak: Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.