Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

YENİ MU'TEZİLE (ALİGAR MEKTEBİ - S. AHMED HAN HAREKETİ)

1817 - 1898 yılları arasında yaşayan Hintli S. Ahmed Han tarafından ortaya atılan hareketin adı. Bu zat, 40 yaşına kadar Ehl el-Hadîs veya Hint Vehhabîleri mezhebinin hararetli bir taraftarı idi. Daha sonra kendisinde İslâm dinini Batı medeniyeti namına AvrupalIların hücumlarından korumak ve bunun için İngiliz terbiyesi almış, genç Hind Müslümanlarının anlayabilecekleri ve benimseyebilecekleri bir hale getirmek arzusu uyandı. Bu arzu ile İslâm'ın ruhunu ve ilâhiyatını yeni bir şekil altında, rasyonalizm ile aşılanmış, Avrupa ilmine uygun hale getirilmiş bir tarzda tanıtmağa başladı. Kendisi Kur'an'da İnsanî bazı kısımların bulunduğunu iddia ediyordu. Bu, sünni akideye aykırı bir tutum idi. Ayrıca mucize ve kerametleri reddediyor; Kur'an'daki muhtelif kıssaları rasyonalist bir tarzda izah ve tefsir ediyordu.
Bu meyanda tabiatın istisna kabul etmeyen tabiî kanunlarla idare edildiğini, tabiat ilimleriyle tezat teşkil eden herhangi bir ilâhiyat akidesinin doğru olmayacağını ileri sürüyordu. Kur'an ile Tabiat arasında bir aynîlik (identite) kuruyordu. Bunu da Kur'an'ın Allah'ın kelâmı ve tabiatın da Allah'ın eseri almasından çıkarıyordu. Böylece tabiat ile Kur'an hükümleri arasındaki uygunluk ve ahengin zarurîliği fikrini Aristo'dan beri gelen bir rasyonalist anlayıştan alıyordu. Buna 19. asrın pozitivist, ilimci ve maddeci tesirleri de eklenince Seyyid Ahmed Han'ın tesir aldığı kaynaklar belli olmaktadır. Daha Seyyid Ahmed Han ve taraftarları kendilerine 'Tabiata' manâsına 'Niçerî' (İngilizceden alınma) adını verdiler.
Bu arada, mu'tezile mezhebini de çok aştıkları halde kendilerine «Yeni Mu'tezile» de dediler.
S. Ahmed Han, Hindistan'da İngiliz hakimiyeti­nin devam etmesi için elinden geleni yapmıştır. O, bu hususla, İngiliz sömürgeciliğine karşı mücadele eden Hind Müslümanlarıyıa mücadele etmiş, mu­kaddes oihadın şeriata uygun olmadığını ileri süre­rek Türk padişahının halife olarak tanınması husu­sunda Hindli Müslüman gruplara karşı çıkmıştır.
Şu halde bu hareket, Batı medeniyetinin ve mad­deci esaslarının taklidi olarak, tabiî ilimleri her yö­nüyle benimsemek ve İslâm'ı, onun mukaddes kita­bını, o ilimlere ve Batı medeniyetinin 19. asırdaki ulaştığı seviyeye göre yeniden tefsir etmek, o esas­lara uydurmak gayretinden ibarettir.
S. Ahmed Han kuvvetli bir şahsiyete ve edebi bir üslûba sahip olduğundan bilhassa Hindistan'da geniş tesirleri oldu. Hocalarının çoğunu İngNizlerin teşkil ettiği bir medrese (Aligar Mektebini) kurdu. Bıraktığı tesirlerle, İngiliz idaresinin Hindistan'da yerleşmesine sebep teşkil etti. Bu da iktisadi, siya­si ve kültürel bir çok yaralar açılmasına, yahut açıl­mış yaraların derinleşmesine yol açtı. Yine İngiliz idaresini destekleyen Kadîyânîîik'in ileri gelenlerin­den Nureddin Haıkîm, S. Ahmed Han Medresesinin de irleri gelenlerindendi. Bu hareketin tabiatı tanrı­laştırmasını gören Cemaleddin Efgânî «Tabiatçılığa Reddiye»yi yazmıştır.
Bu hususta bk. Dr. Muhammed el-Behiy, el Fikr el-İslâmi el-Hadis ve oiletuhu bi'l-İs- ti'mar el-Ğarbi, Mısır, 1958; Ebu'l Haşan Ali en-Nedevı, es-Sirâ'u Beyne'l-Filcret el-îslâmiy ye ve'l-Firet el-Garbiyye Fi'l-Aktâri'l-İslâmiy- ye, Lübnân, 1968; Prof. Dr. H. Gâzi Turday­dın. İslâm Tarihi Dersleri (Notlar), Ankara, 1971.
Kaynak: Süleyman Hayri BOLAY, Felsefi Doktrinler Sözlüğü, Ötüken yayınları, İstanbul, 1979

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.