Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

BOLAYIR, ALİ EKREM KİMDİR?

(1867-1937) Meşrutiyet'ten sonra yayımladığı hamasî şiirleriyle tanınan Servet-i Fünûn devri şair ve yazarı. Nâmık Kemal'in oğludur. İstanbul'da doğdu, ilk öğrenimine dört yaşında Cer­rahpaşa civarındaki Hobyar mahalle mek­tebinde başladı. Bir yıl kadar Fâtih As­kerî Rüşdiyesi'ne devam etti; ancak ba­basının önce Rodos'a, ardından Sakız'a sürgün edilmesi üzerine öğrenimi yarı­da kaldı. Daha sonra özel olarak ulûm-i şer'iyye, hadis, Arap ve Fars edebiyatı dersleri aldı, bu arada Fransızca öğren­di. Babası. Ali Ekrem'in Almanya'da tah­sil yapması için saraya dilekçe verdi. Dedesi müneccimbaşı Mustafa Asım Efen­di ise buna karşı çıkarak torununun Şû- râ-yı Devlet'e veya Hariciye Nezâreti ­ne girmesi için padişaha ricada bulundu. II. Abdülhamid ikisinin de isteklerini kabul etmeyip bu yetenekli genci Mâ- beyn'e "rütbe-i sânî" ile memur tayin et­ti (1888). On sekiz yıl bu görevde kalan Ali Ekrem daha sonra Kudüs mutasarrıf­lığına (1906), Meşrutiyet'te ise Beyrut va­liliğine tayin edildi (1908); ancak üç gün sonra istifa etti. Eylül 1908'de Cezâyir-i Bahr-i Sefîd valiliğine getirildi. Bir sü­re sonra kadro dışı kalarak İstanbul'a geldi (1909) Mart 1910'da Dârülfünun'da edebiyat müderrisi oldu. 1912'de ikinci defa Cezâyir-i Bahr-i Sefîd valiliğine ta­yin edildi. Aynı yıl Balkan Harbi'nde Yu- nanlılar'a esir düştü. Bir haftalık esaret­ten sonra tekrar İstanbul'a döndü ve ikinci defa Dârülfünun'a müderris ol­du (1912) Burada nazariyyât-ı edebiyye dersleri okuttu. Bu arada Maarif Nezâ­reti tarafından kurulan Tedkîkât-ı Lisâ- niyye Heyeti'nin Sarf ve İmlâ Encümeni'- ne başkanlık yaptı. Okuttuğu ders 1919 - da Maarif Nazırı Ali Kemal'in kararıyla kaldırıldığından açıkta kaldı. Galatasa­ray Lisesi edebiyat öğretmenliğine ta­yin edildiyse de önce istifa etti, ancak ardından Said Bey Maarif Nezâreti'ne gelince bu görevi kabul etti. Yahya Ke­mal milletvekili olunca vekâleten üçün­cü defa Dârülfünun'a tayin edildi (1923). Aynı yıl asaleten şerh-i mütûn müder­risliğine getirildi; dârülfünun üniversite oluncaya kadar bu görevde kaldı (19331 Ayrıca Maltepe Askerî Lisesi'nde edebi­yat öğretmenliği yaptı. Ömrünün son yıllarını sıkıntı içinde geçirdi. İstanbul'­da öldü, mezarı Zincirlikuyu'dadır.
On yaşlarında şiir yazmaya başlayan Ali Ekrem, on yedi, on sekiz yaşlarında düzgün sayılabilecek manzumeler vücu­da getirmiş, ilk şiir denemelerini Mir- sad(1307) ve Resimli Gazete'öe(1307) yayımlamıştır. Mâbeyn'de görevli oldu­ğu için yazılarında önce İlham, uzun bir süre de A (yın) Nâdir imzasını kullandı. Daha sonra Maârif(1307-1312), Ma'lû- mat(1309-1311) ve Servet-i Fürıûn'da (1307-1928) şiir ve yazıları yayımlandı. Servet-i Fünûn'un 1897 Türk-Yunan Savaşı dolayısıyla yayımladığı nüsha-i mümtâzede (özel sayı) yer alan "Vasiyet" adlı şiirinde Anadolu ağzını kullanarak konuşmaları tabiileştirmiş, nazmı nesre yaklaştırdığı bu şiiriyle devrinde büyük bir yankı uyandırmıştır.
Ali Ekrem Osmanlıca'nın ve aruzun güçlü bir koruyucusu olmakla beraber birçok şiirinde konuşma dilini ve hece veznini de kullanmıştır. Aruza Tevfik Fik­ret ve Mehmed Akif kadar hâkim ola­mamasına rağmen o devrin şiir anlayışı içinde kuvvetli bir şair olarak kabul edil­miştir. Servet-i Fünûn şairleri arasında ferdî duyguların çerçevesinde kalmaya­rak sosyal konulara da yer vermiş, an­cak şiirden çok nesirde başarılı olmuş­tur.
Ali Ekrem Servet-i Fünûn'a yazı yaz­makla birlikte Edebiyât-ı Cedîde yazar­larının edebî anlayışına tamamen katıl­mıyordu. Bundan dolayı Servet-i Fünûn şiirinin kusurlarından söz eden uzun bir tenkit yazdı. Fazla sert ve sübjektif hü­kümler taşıyan bu yazı Tevfik Fikret ta­rafından bazı değişikliklerle basılması­na rağmen ("Şiirimiz'', SF,sy. 505-508, 2, 9, 16, 26 Teşrinisani 1316) tenkide uğra­yanların tepkisine yol açtı. Bunun üzeri­ne Ali Ekrem Servet-i Fünûn'dan ayrı­larak bu tenkidini muhaliflerin yayın or­ganı olan Musavver Malûmat'ta neş­retti (30 Teşrînisâni; 7, 14 Kânunuevvel 1316). Bu durum Servet-i Fünûn yazar­larından bir kısmının Musavver Ma'lû- mat'a geçmesine ve bir süre sonra da Edebiyât-ı Cedîde topluluğunun dağıl­masına sebep oldu.
Servet-i Fünûn şairi olarak tanınan ve öyle değerlendirilen Ali Ekrem pek çok eserini U. Meşrutiyet'ten sonra ortaya koymuş, hatta bu dönemde yeni ve değişik bir ses olarak edebî çevrelerde adını duyurmuştur.
Eserleri. Şiirleri. Kitap halinde yayımlanmış şiirleri şunlardır: 1. Kaside-i Askeriyye(İstanbul 1324). Osmanlı askerine övgü maksadıyla kaleme alınan kırk bir beyitlik bir kasidedir. Nâmık Kemal'in "Hürriyet Kasidesi"ne nazîre olarak yazılmıştır. 2. Kırmızı Fesler(İstanbul 1324). Müstezat tarzındaki bu tek ve uzun manzume, II. Abdülhamid'in jurnalcilerini hicvetmek için yazılmıştır. 3. Rûh-ı Kemâl (İstanbul 1324). Ali Ekrem nazım-nesir karışık olan bu eserini babasının hâtırasını yeniden canlandırmak amacıyla kaleme almıştır. 4. Zılâl-ı İlhâm(İstanbul 1327) Şairin gerçek şiir sanatını ortaya koyan bu eserinde 1888-1908 yılları arasında yazdığı şiirler yer almıştır, s. Lisân-ı Osmânî(İstanbul 1332). Dilde sadeleşme hareketi sırasında Osmanlıca'yı savunan görüşlerini bu küçük kitapta manzum olarak ortaya koymaktadır. 6. Ordunun Defteri(İstanbul 1336). Ardarda girilen savaşlardan yorgun çıkan Türk askerinin mânevî gücünü yükseltmek amacıyla yazılmış bir eserdir. 7. Ana Vatan(İstanbul 1337). Ordu tarafından ısmarlanmış bütünüyle manzum bir eserdir. 8. Şiir Demeti(İstanbul 1340). Çocuklar için yazılmış bir şiir kitabıdır. 9. Vicdan Alevleri(İstanbul 1341). Dil bakımından biraz daha yeni, fakat ruh bakımından eski özellikleri devam ettiren bir eserdir. Ali Ekrem'in yayımlanmamış
önemli bir eseri de Tâir-i İlâhî'dir. 2180 beyit civarında olan bu eser insan hayatının çeşitli devirlerini filozofik bir tavırla gözden geçirmektedir. Eser ailesinin elindeki müsveddeler arasındadır.
Dil ve Edebiyat Görüşlerini İçine Alan Eserleri. Târîh-i Edebiyyât-ı Osmâniyye (İstanbul 1328), Lisân-ı Edebiyyât (İstanbul 1330), Lisân-ı Osmânî(İstanbul 1332), Nazariyyât-ı Edebiyye Dersleri(İstanbul 1331-1334), Şerh-i Mütûna Medhal(İstanbul 1928), Lisanımız (İstanbul 1930). Bir diğer önemli eseri ise babası Nâmık Kemal'in eserlerinin yeniden yayımlanması dolayısıyla kaleme aldığı Külliyyât-ı Kemâl Tab' Olunuyor'dur (İstanbul 1326) Monografileri. Recâizâde Mahmûd Ekrem Bey(İstanbul 1339), Nâmık Kemal(İstanbul 1930). Tiyatroları. 1908'den sonra edebî çevrelerde yeniden canlanan tiyatro türünde Ali Ekrem'in ilk denemesi kitap olarak da yayımlanan Bâria'dır (İstanbul 1324). Daha sonra Yavuz Sultan Selim, Sükût, Mama Dadım Darılır adlı üç piyes denemesine de girişmiş, fakat bunların tefrikaları yarıda kalmıştır.
BİBLİYOGRAFYA:
Ali Ekrem Bolayır'ın Hâtıraları (haz. Metîn Kayahan Özgül), Ankara 1991; İbnülemin, Son Asır Türk Şairleri, s. 285-90; Ergun, Türk Şairleri, s. 427, 428, 429, 430, 432; Kocatürk, Türk Edebiyatı Tarihi, s. 733; Banarlı, RTET, 1046-1047; Agâh Sırrı Levend, Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri, Ankara 1972, s. 191, 387; Akyüz, Modern Türk Edebiyatı, s. 75, 89, 97; Behçet Necatigil, Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, İstanbul 1983, s. 93; İsmail Parlatır, Ali Ekrem Bolayır, İstanbul 1987; Belkıs Altuniş, "Bolayır, Ali Ekrem", TDEA, 1, 457.
İSMAİL PARLATIR
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 6. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.