Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

BOMBACI, ALESSİO KİMDİR?

(1914-1979) İtalyan şarkiyatçısı ve Türkologu.
Castroreale'de (Messina) doğdu; ilk ve orta öğrenimini nerede yaptığı bilinme­mektedir. Yüksek öğrenimini Napoli Üni­versitesinde hukuk alanında yaptı. Bu­rada bulunduğu sıralarda Luigi Bonelli ile tanıştı ve onun tarafından verilen Türkçe derslerine devam ederek bir dip­loma daha aldı. 1935 yılında, henüz yir­mi bir yaşında iken, Bonelli'nin emekli­ye ayrılması üzerine Türk dili ve edebi­yatı derslerini üstlendi; böylece bir öğ­retim görevlisi olarak Istituto Universi- tario Orientale'de ilim âlemine girmiş oldu. 1946-1955 yılları arasında aynı üni­versitenin Farsça, 1956-1976 yılları ara­sında da Yakın ve Ortadoğu tarih ve me­deniyetleri derslerini okuttu. Ayrıca Roma Üniversitesi'nde de kısa bir süre Türk­çe dersleri verdi. 1954 yılında profesör oldu. 1961 ve 1967 yılları arasında iki dönem Napoli Üniversitesi'ne rektör se­çildi. 20 Ocak 1979'da Roma'da öldü.
İlmî çalışmalarını yakından takip eden Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu tarafından şeref üyeliğine ve muhabir üyeliğe kabul edilen Bombaci, Osmanlı ve Osmanlı Öncesi Araştırmaları Millet­lerarası Komitesi'nin (Comite International d'Etudes Pre-Ottomanes et Ottomanes) ku­ruluşunda faal rol oynadı. Bu kuruluşun ilk ilmî toplantısının Napoli'de yapılma­sını ve verilen bildirilerin kısa sürede ya­yımlanmasını sağladı. Öte yandan Türk Sanatları Kongresi'ne ilgi gösteren Bom­baci Ankara'daki ilk toplantıya katıldı (1959); İkincisinin Venedik'te yapılması­na ön ayak oldu ve bunun bildirilerini Napoli Üniversitesi neşriyatı arasında yayımlattı.
Eserleri. Çok faal ve verimli bir âlim olan Bombaci Arapça, Farsça ve Türk­çe'yi çok iyi biliyordu ve değişik alanlar­da başarıyla kalem oynatabilecek bir ye­teneğe sahipti; kitap ve makalelerinin hem hayatında hem de ölümünden son­ra büyük bir ilgi görmesi bundandır. Baş­lıca eserleri şöylece sıralanabilir;
Regola del parlar turco. İlk önemli ça­lışmasıdır. Bombaci, Filippo Argenti adlı Floransa Devleti elçilik kâtibi tarafından kaleme alınan bu eseri ilmî bir şekilde neşretmiştir. XVI. yüzyıl Türkçesi için önemli bilgiler taşıyan bu eserden baş­ka Pietro Ferraguto'nun basılmamış olan Türk dili grameri üzerinde de durmuş­tur. Fuzuli, Leyla and Mejnun(London 1970) Büyük Türk şairi Fuzülî üzerinde yapılan çeşitli incelemelerin en tanınmı­şıdır. Eserde 112 sayfalık bir giriş kısmı bulunmaktadır. Storia della letteratura turco dall'Antico Impeıio di Mongolia alla Nuova Turchia(Milano 1956). Bü­yük şöhret kazandığı en önemli eseridir. 1969 yılındaki ikinci yayımı La Lettera­tura turco con un profilo della lettera­tura mongola adıyla yapılmıştır. Fran­sızca'ya tercümesi ise Histoire de la lit- terature turque(Paris 1968I başlığı ile I. Mâlikoff tarafından gerçekleştirilmiştir. Müellif bu eserinde en eski çağlardan başlayarak 1940 yılına kadarki Türk ede­biyatını işlemiş, araya metinler de ser­piştirerek okuyucuların dikkatini yoğun­laştırmayı bilmiştir. Eserin iki cilt ola­rak hazırlattığı İngilizce tercümesi ne­dense yayımlanamamıştır.
Bombaci'nin bunların dışında dil ve edebiyatla ilgili çeşitli makale ve araş­tırmaları vardır. Edebiyat kavramlarını Philologica Turcicae Fundamenta nın 1. cildinde etraflıca ele alarak incelemiş­tir ("The Turcic Literatures. Introductory Notes on the History and Style", s. XI- LXXVII). Hamamnâmeler üzerinde de du­ran ("II bello al bagno", Annali. Istituto Orientale di Mapoli,XIV [ 19641, s. 33-48) Bombaci'nin Türk halk edebiyatıyla ilgili çalışmaları ise orta oyunu ve dramatik gösterilere kadar uzanır. Ayrıca bazı önemli kitaplar hakkında tanıtma yazı­ları yazan Bombaci, Ettore Rossi tarafın­dan neşredilen Dede Korkut Kitabı'na geniş bir tanıtma yazısı kaleme almış ve onun yarım bıraktığı "tâziye metinie- ri'nin katalogunu tamamlamıştır. Böy- lece Türk kültüründe olduğu kadar Or­tadoğu araştırmalarında da özel bir ye­re sahip olan bu malzemeyi ilim âlemine sunmuştur. En eski dönemlerden baş­layarak Türk unvanları, kitabeleri, Gaz­ne şehrinde bulunan Türk sanat eser­leri ("Gazne'deki Kazılara Giriş", Türk Sanatı Tarihi Araştırma ue İncelemeleri, 1 11963], s. 537-560; "Türkler ve Gazneli Sanatı", Milletlerarası Birinci Türk Sanat­ları Kongresi. Kongreye Sunulan Tebliğler, Ankara 1962, s. 87-91) üzerinde de yazı­lar yazmıştır. Klasik dönem bilgileri ya­nında Türk kültürünün Atatürk dönemin­de geçirdiği büyük değişimi de Suat Si- nanoğlu'nun L'Humanisme â venir ad­lı kitabını tanıtırken işlemiş ve burada kullandığı "Türk hümanizmi" tabiri Si- nanoğlu tarafından beğenilince eserin Türkçe baskısına (Ankara 1980, 1988) bu ad verilmiştir.
Bombaci'nin tarih alanındaki en büyük eseri Storia deli' Impero Ottomano'- dur. Ölümünden sonra Torino'da yayım­lanan eserin eksik kalan bölümünü S. Shaw yazmıştır. Bu eserinde Türkler'in en eski çağlarından başlayarak İstan­bul'un fethine kadarki tarihini incele­miştir. Bombaci büyük saygı duyduğu hocası Bonelli'nin yolunda yürüyüp onun gibi tarih araştırmalarına da eğilmiş ve eski Venedik Devleti arşivindeki Türk ve­sikaları üzerinde durmuştur. II. Dünya Savaşı arefesinde bu arşivde çalışan Bombaci başlıca serilerdeki Türk vesi­kalarının özetlerini hazırlamış ve bu ko­nuyla ilgili olarak "La Collezione di do- cumenti turchi deli' Archivio di Stato di Venezia" (Riuista degti Studi Orientali. XXIV |1949|, s. 95-107) adlı makalesini ka­leme almıştı. Bu tarihten çok sonra tuğ­ralar üzerine yayımladığı makalesi ("Les tougras enlumines de la collection de documents turcs des archives d 'Etat de Venise", Atti del Secondo Congresso In- ternazionale di Arte Turca,Napoli 1965, s. 41-55, 17 tablo) belirli özellikleri açık­lamakla beraber belgelerin önemini yan­sıtmaktan uzak kalmıştır. Fâtih Sultan Mehmed'in Otranto Seferi sırasında Türk- ler'e kimin veya hangi devletin yardım ettiği meselesi üzerinde de durmuştur. Türk ve Venedik vesikalarına göre yap­tığı karşılaştırmalarla ve ayrıca 1446, 1539 tarihli Türk-Venedik antlaşmala­rı üzerine yapılmış olan çalışmalar için yazdığı küçük eklerle bazı ayrıntılara te­mas etmiştir. Venedik arşivindeki Türk vesikaları arasında Venedikli mütercim Michele Membre ile Osmanlı divanında­ki mütercim İbrâhim arasında 1567 ta­rihinde Latin harfleriyle Türkçe yazışma yapıldığını gösteren bir belge bulmuş ve dilciler için büyük önem taşıyan bu bel­geyi neşretmiştir ("Una lettera turca in caratteri latini del dragomanno ottomano İbrahim al veneziano Michele Membre", Rocznik Orjentalistyczny,XV 11948), s. 129-144). Ayrıca başka bir makalede de Arap alfabesi dışındaki alfabelerle yazıl­mış Türk metinleri üzerinde durmuştur. ("Recenti edizioni di testi turchi in trascrizione", Oriente Moderno,XXIX 119391, s. 176-189). Bombaci'nin tarih alanında­ki diğer büyük çalışması da önemli bir kaynak olan Liber Graecus'u (Yunan ki­tabı) tanıtmasıdır. Fâtih Sultan Mehmed ile 11. Bayezid dönemlerine ait Grekçe ya­zılmış belgeleri ihtiva eden ve "Venedik Kütüğü" diye de adlandırılan bu dosya ancak çok cepheli bir âlim tarafından iş­lenebilirdi. Bombaci bu çalışmasının ge­niş bir özetini "II Liber Graecus, un car- tolario veneziano comprendente inedi- ti documenti ottomani in greco, 1481- 1504" (Westöstliche Abhandlungen Rudolf Tschudi,Wiesbaden 1954, s. 288-303) adlı makalesinde vermiş, bu makalenin ar­kasından "Nuovi firmani greci di Mao- metto 11" (Byzantinische Zeitschrift,47 |1954|, s. 298-319) adlı çalışmasıyla 11. Mehmed dönemine ait bazı vesikaları yayımlayıp İtalyanca özetlerini vererek konuyu tamamlamıştır. Bombaci daha önce de Floransa arşivinde bulunan Türk vesikaları ile ilgilenmiş ("Diplomi turchi del'Archivio di Stato di Firenze", Riuis­ta degli Studi Orientali,XVIII |1939|, s. 199- 217) ve ayrıca Cerbe Deniz Savaşı'na dair kaynakları geniş ölçüde tanıtmıştı ("Le Fonti turche della battaglia di Gerbe", Riuista degli Studi Orientali,XIX 11941 ], s. 193-248; XX |1942|, s. 279-304; XXI 119461, s. 189-218).
Bombaci Türk edebiyatı tarihinden sonra Türk siyasî tarihini de başarıyla inceleyen bir âlim olarak bilinmektedir. Arap edebiyatı ve kültürü üzerinde çok az durmuş, Türkçe'den başka genellikle Farsça'ya eğilmiştir. Bu alanda yazdık­larının çoğu ise Câmî, Keykâvus b. İsken­der, Nizâmülmülk ve Celâleddîn-i Rûmî gibi Türk dünyasını da ilgilendiren kimse­lerin eserleri hakkındadır (eserlerinin tam listesi için bk. TTK Belleten,XL1V/173, s. 189-1921. Ölümünden sonra hâtırasına Studis turcologica memoriae Alexii Bombaci dicata adlı bir kitap yayımlan­mıştır (Napoli 1982).
BİBLİYOGRAFYA :
Necîb el-Aklkl, el-Müsteşrikün, Kahire 1964, 495; F. Gabrieli, "Ricordo di Alessio Bom­baci (1914-1979)", AION, sy. 39 (1979), s. 1-3; A. Gallotta, "Bibliografia degli şeritti di Alessio Bombaci", a.e., s. 4-6; I. MĞlikoff. "In memo- riam Alessio Bombaci", Turcica, XI, Paris 1979, s. 10-13; Emel Esin, "Prof. Alessio Bom­baci", TM, XIX (1980), s. 279-281; Mahmut H. Şaklroğlu, "Prof. Alessio Bombaci (1914-1979)", TTK Belleten, XL!V/173 (1980), s. 179 -192.
MAHMUT H. ŞAKİROĞLU
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 6. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.