Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

BONELLİ, LUİGİ KİMDİR?

(1865-1947) İtalyan şarkiyatçısı ve Türkologu.
Brescia şehrinde dünyaya geldi. Dil öğrenmeye küçük yaştan beri meraklı olduğu için Milano'da bulunan Accademia Scientifica Letteraria'ya devam et­ti. Burada öğrenimini sürdürürken G. Ascoli'yi tanıdı ve Doğu dillerini de öğ­renmesi teşvik edilince Arapça çalışma­ya başladı. 1887'de üniversiteden diplo­masını alıp Roma'ya gitti. Orada lgnazio Guidi ile tanıştı ve Arapça metinler üze­rinde araştırmalara yöneldi; aynı zaman­da Farsça ve Türkçe de öğrendi. Roma'- da bulunan Casanatense adlı büyük kü­tüphanedeki Doğu yazmalarının bir ka­talogunu hazırladı; bu sayede buradaki Türkçe yazmaları ilim âlemine duyurdu. 1892'de Floransa'da basılan bu katalog ona haklı bir şöhret sağladı. 1890-1891 yıllarında İstanbul'a gitti ve istediği araş­tırmaları yaptıktan sonra ülkesine dö­nerek Istituto Orientale'de Türk dili ve edebiyatı dersleri vermeye başladı. 1907'- de profesör oldu ve 1921'de Accademia Nazionale dei Lincei'nin muhabir üyeli­ğine seçildi. 1935'te yaş haddinden do­layı emekli olduktan sonra bir süre de Farsça okuttu. Devrinin en önemli Tür­kologları arasında sayılan Bonelli, ülke­sinde bu ilmin geleneksel bir konuma sahip olmasına yol açmış, kendisinden sonra da Alessio Bombaci'nin yetişme­sini sağlamıştır. Seksen iki yaşında Napo­li'de, okumaktan artık göremez bir du­rumda iken öldü.
Kitaplarına ve notlarına din adamları sahip çıktılar. Bunlar Roma'da bir Fran- sisken manastırı ve ilmî çalışma merke­zi olan Antoniana'ya getirildi. Kitap ve ayrı basımlar düzenli olarak fişlendi; not­ları ve kendisine gelen mektupların bu­lunduğu dosyalar kutulara konuldu. 1983 yılında G. E. Carretto kutulanan bu mal­zeme hakkında tanıtıcı bilgi vermiştir ("Sapere e Potere. L'lstituto per l'Orien- te 1921-1943", Annaii della Facolta di Scienze Politiche deliUrıiuersita di Cag- liari, IX, 211-230).
Eserleri. Olağan üstü bir dil öğrenme yeteneğine ve çok kuvvetli bir hâfızaya sahip olan Bonelli Türkçe'yi güzel konu­şur, Napoli Limam'nın rıhtımında gördü­ğü Türkler'ie uzun uzun sohbet ederdi. Türkçe'si edebî dil yanında lehçelere ine­cek ve eser verecek seviyede idi. İlk eser­leri arasında bulunan Elementi di gram- matica turca, con paradigmi e glos- sario(Milano 1899) ve S. Jasigian ile bir­likte 1910'da yayımladığı II turco par- lato. Cenni grammaticali, dialoghi e vocabolario italiano- turco, Türk dili ta­rihi üzerinde çalışanların çok değer ver­dikleri eserler arasında sayılmaktadır. Bu eserler her ne kadar günümüzün di­li için biraz eskimiş iseler de Türkçe'nin tarihî gelişmesi üzerine yapılan çalışma­lar arasında özel bir yere sahiptirler.
Geçen yüzyıl sonlarında eski Venedik devletinin arşivinde araştırma yapma­ya davet edilen Bonelli, burada bulunan Şark belgelerinin birer özetini hazırla­maya başladı. Ana tasniflerde bulunan bazı belgelerin fişlerini çıkardı ve bu ça­lışmasına daha fazla devam etmeyerek topladığı notlardan hazırladığı "İl trat- tato turco-veneto del 1540" başlıklı ma­kaleyi şarkiyatçı M. Amari'nin anısı için çıkarılan kitapta yayımladı (Centenario della Nascita di Michele Amari, Palermo 1910, II, 332-363, ek 3 levha). Bu makale­de 1540 tarihli antlaşma metninin filo­lojik tedkikinden öte vesika neşrinin na­sıl yapılacağını gösterdi. Çalışmasında değerli başka belgeleri de ele almış, özetlerini çıkarmış ve çok önemli bazı konulara da temas etmiştir. 1931-1932 yıllarında Mısır'dan gelen bir davet üze­rine, Kahire belediye arşivlerindeki Türk belgelerinin birer özetini hazırladı (/ fir- mani turchi inviati dalla Sublime Porta aile autorita egiziane daü'anno 1597 al 1904 e conseruati negli archiui pubblici del Cario).Fakat eserin neşri kendi adıy­la değil bir başka ad altında gerçekleş­ti; bunun üzerine ilim âleminde benze­rine çok az rastlanan bu ilmî korsanlık hakkında çok sert bir yazı yazdı (Orien- te Moderno, XV 119351, s. 42-44).
Arap dilini çok iyi öğrenen Bonelli ül­kesindeki Kur'an çalışmalarına bir yeni­sini kattı ve Milano'da bulunan Hoepli Yayınevi'nin teşvikiyle Kur'an'ın metnini ve tercümesini yayımladı (II Corano. Tes- to arabo con tauole di concordanze per la diüisione in uersetti e un indice anali- tico, Milano 1937, 343 + 108 sayfa; II Co­rano. Nuova versione letterale Italiana, con prefazione e note critico-illustratiue, Milano 1929, XXI + 524 sayfa). Metne çok fazla sadık kalınarak yapılan bu tercü­me üzerine tanınmış Arapça uzmanı C. A. Nallino uzun bir eleştiri yazdı. Bura­daki ikazları dikkate alan Bonelli 1940'- ta tercümeyi ikinci defa ele aldı ve bazı düzeltmeler yapıp tekrar neşretti (Na­poli, XXIII +614 sayfa). Eser bu alanda yapılmış en güvenilir çalışmalardan sa­yılmaktadır.
Bonelli Malta adasına giderek orada konuşulan dili öğrendi ve Arapça ile olan ilgisi üzerinde durdu. Farsça bilgisini de yazdığı eserlerle kanıtlayan Bonelli bu dilde de özellikle lehçeler üzerine eğildi ve İtalya'ya eğitim için gelen Afgan su­baylarla öğrencilerden faydalanarak Ka­bil lehçesi üzerinde çalıştı.
Çok iyi bildiği Türkçe ile İtalyanca ara­sında sözlük çalışmalarını hızlandıran Bonelli, sipariş üzerine hazırladığı söz­lüğün ilk kısmını yayımladı (Lessico tur- co-italiano, Roma 1939, X + 445 sayfa). Yaptığı bütün müracaatlara rağmen neş- rettiremediği ikinci kısım ise E. Rossi tarafından 1952'de yayımlandı (Lessico italiano-turco, IX + 359 sayfa). Türk hü­kümeti de bu yayın için önemli bir para yardımında bulunmaktan başka bir mik­tar satın alıp çeşitli kütüphanelere da­ğıttı. Bu cilt 1985'te korsan bir yayınevi tarafından biraz küçük bir boyda foto­mekanik baskıyla çoğaltılarak satışa arzedilmiştir.
Bunların dışında başlıca çalışmaları şunlardır; "Elementi italiani nel turco ed elementi turchi neiritaliano" (Oriente [ 1894|, s. 178-196). İki dilin karşılıklı te­sirlerini inceleyen makale bu alandaki ilk ilmî çalışmadır. "Del Muhit o descri- zione dei mari delle İndie deH'ammiraglio turco Sidi Ali detto Kiatib-i Rum" (Ren- diconti del Reale Accademia dei Lincei, serie V, 111 [1894], s. 751-777); "Ancora del Muhit o descrizione dei mari delle indie dell'ammiraglio turco Sidi Ali detto Kia- tib-İ Rum" (aynı dergi, IV 11895], s. 36-51). Bu iki makalesiyle Şeydi Ali Reis'in Kitâ- bul-Muhît'ini ilim âlemine tanıtmıştır. "Della iterazione in turco volgare" (Gior- nale della Societa Asiatica Italiana, XIII |1900|, s. 175-201); "Locuzioni proverbiali del turco volgare" (Keleti Szemle, I 11900], 308-322); "Voci del dialetto turco di Tre- bisonda" (aynı dergi, III |1902|, s. 55-72); "Appunti grammaticali e lessicali di turco volgare" (Actes du XII Congres Internatio­nal des Orientalistes, Roma 1902, II, 285- 401); "Della lingua e letteratura turca contemporanea" (Atti del R. Istituto Ve- neto di Scienze, Lettere ed Arti, serie VII, III |1892|, s. 1455-1477); "La moderna letteratura ottomana" (Bessarione, serie VII-2, IV 119031, s. 48-60); "Del Poeta nazionalista turco Mehmed Emin" (An- nuario del R. Istituto Orientale di Napoli 1919-1920,Napoli 1920, s. 39-45); "Gli Studi turcologici in Italia" (// libro italiano nel mondo,1 119401); "Di una cronaca tur­ca del 1500" (Rendiconti della Reale Ac- cademia Nazionale dei Lincei,serie V, IX [1900], S. 423-455).
BİBLİYOGRAFYA:

  1. Bombaci, "Luigi Bonelli 1865-1947", OM, XXVII/1-3 (1947), s. 51-55; a.mlf., "Luigi Bo­nelli 1865-1947", Dizionario Biografico degli Italiani, XI, Roma 1969, s. 762-763; E. Rossi, "Luigi Bonelli 1865-1947", RSO, XXII (1947), s. 163-165; Necîb el-Akîkî, el-Müsteşrikün, Ka­hire 1980, I, 429. r~ı

MAHMUT H. ŞAKİROĞLU
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 6. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.