Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

BOZTEPE, HALİL NİHAT KİMDİR?

(1880-1949) Son devir Türk edebiyatında daha çok mizah ve hicivleriyle tanınan şair. Trabzon'da doğdu. Babası Haşan Efen­di. annesi Mürüvvet Hanım'dır. İlk öğrenimini Zeytinlik mektebinde tamamladı. Trabzon Askerî Rüşdiyesi'nden sonra idâdîyi bitirdi. Ailesini geçindirmek için çalışmak zorunda kaldı. Türkçe öğ­retmenliği yaptığı Frerler Mektebi'nde derslere devam ederek Fransızca öğren­di. Bir yandan da Farsça öğrenmeye ça­lışıyordu. Daha sonra Trabzon Düyün-ı Umûmiyye idaresine girdi (1898) 1903'- te Düyün-ı Umûmiyye Komiserlik Kalemi'ne tayin edilerek İstanbul'a yerleşti. Zamanla terfi edip burada müdür oldu (1922). Cumhuriyet'in ilânından sonra bu idarenin lağvedilmesi üzerine Osman­lI borçları meselesinin halli için Paris'e giden heyette yer aldı (1925). Dönüşün­de III. devre Gümüşhane mebusu seçile­rek meclise girdi (1927). VII. dönem so­nuna kadar Trabzon mebusu olarak mil­letvekilliği yaptı (1947). 17 Şubat 1949'- da Ankara'da öldü ve Cebeci Asrî Me- zarlığı'na defnedildi.
Halil Nihat, bilhassa II. Meşrutiyet'ten sonra o dönemin Akşam, Alemdar, İs­tiklâl, Vakit ve Tanin gibi tanınmış ga­zete ve dergilerinde önce tercümeleriy­le, daha sonra şiirleri ve edebî yazılarıy­la adını duyurdu. Şairliği hiçbir zaman ciddi bir iş olarak görmemekle beraber ince ve zarif bir ruh taşıyan mısraları, onun geniş bir edebiyat bilgi ve kültürü ile tam bir şair hüviyetine sahip olduğu­nu göstermektedir. Devrinde hem aruz hem de hece veznini en iyi kullanan şair­lerden biridir. Ancak daha ziyade mizah ve hiciv türünde eser vermesi isminin unutulmasına sebep olmuştur.
Şiirlerinde II. Meşrutiyet'ten itibaren ölümüne kadar geçen kırk yıllık bir dev­re içinde cereyan eden çeşitli siyasî ve sosyal olayları, bunlarla ilgili şahısları, devlet, sanat ve edebiyat adamlarını, çe­şitli kuruluşları bütün yönleriyle bulmak mümkündür. 1908'den başlayarak Cum­huriyet devri de dahil ortaya çıkan aşırı akımları, ifrat ile tefrit arasında bocala­yan inkılâp ve inkılâpçıları bir sanatçıya yakışır incelik ve dikkatle çekinmeden tenkit etmiştir. Ancak bu sebeplerle "ge­riye bağlı kalmak hatasıyla" suçlandığı gibi resmî ve özel çevrelerce de unutul­maya terkedilmiştir.
Eserleri. Şehbâl mecmuasında Alphon- se Daudet'den "Değirmenimden Mektup­lar' ile Ludovic Halevy'den "Rü'ya" adlı uzun hikâye ve Vakit gazetesinde "Kü­çük Efendi" adlarıyla neşredilen tercü­meleri, Servet-i Fünûn, Diken ve Ak­baba gibi devrin tanınmış edebiyat ve mizah dergilerinde bazan "Karga" tak­ma adıyla yazdığı mizah yazıları dışında hepsi manzum olan eserleri şunlardır: 1. Sihâm-ı İlham (İstanbul 1921). Osman­lI İmparatorluğumda 1908'den Millî Mü- cadele'ye kadar geçen felâketli yılların acılarıyla kaleme alınmış 100'den fazla manzumeden meydana gelmektedir. Bu manzumelerde şairin diğer eserlerinde olduğu gibi daha ziyade sosyal mânada bir tenkit, hiciv ve alay hâkimdir. 2. Âyî- ne-i Devrân (İstanbul 1342/1924). 1920'- li yılların İstanbul'unda cereyan etmiş hadiselerle ilgili manzumelerden, köprü geçiş parası, içki yasağı, tramvaylardan haremlik-selâmlık usulünün kaldırılma­sı gibi çeşitli olaylarla, "Cumhuriyetnâ- me" başlığını taşıyan bölümde Cumhu­riyetin ilânı, meclis ve milletvekillerini konu alan mizahî şiirler ve Fuzûlî, Bâkî, Nefî ve Nedîm gibi divan şairlerinin şi­irlerine yazılmış nazîrelerden meydana gelmektedir. 3. Mâhitâb (İstanbul 1341 r./ 1925). Çeşitli bölümler halinde siyasî ma­hiyette hicivlerden oluşan bu küçük eser muhtevasından dolayı bazı yazarlarca "Maytap" şeklinde de adlandırılmıştır. 4. Ağaç Kasidesi (İstanbul 1931). Bu ese­rinde dil devriminin ve dilcilerin yanlış­larını tenkit ederek onları ince espriler­le yermiştir. Uzun yıllar üzerinde çalışa­rak meydana getirdiği bu manzumeyi ilk neşrinden sonra genişletmiş, inkılâpla­rın çeşitli yönlerini, adalet mekanizma­sının bozukluğunu, kılık-kıyafet inkılâ­bının gülünç taraflarını, mâzi ve gele­nek düşmanlığını, inkılâpçılık adına ya­pılan yanlışları hicveden 1500 beyitlik bir eser halinde daha sonra yeniden neşret- miştir (İstanbul 1947). Bu baskının sonu­na eklediği "Anahtar" bölümünde metin­lerin anlaşılmasını kolaylaştırmak mak­sadıyla bazı yabancı kelime ve tabirlerle şahıs ve eser adlarına yer vermiştir.
Halil Nihat Fransızca'dan yaptığı man­zum ve mensur tercümelerde de büyük başarı göstermiştir. Bilhassa Alphonse Daudet çevirileriyle bu yazarın Türk oku­yucusu tarafından tanınıp sevilmesini sağlamış, onun Tartarin de Tarescon adlı romanını Taraskonlu Tartaren adıy­la Türkçe'ye çevirmiştir (İstanbul 1336, 1938). Ayrıca Nedim divanını yirmi ye­di yazma nüshayı karşılaştırarak baskı­ya hazırlayan Halil Nihat sonuna bir lü­gatçe ve Nedîm-i Kadîm Divançesi'- ni de ekleyerek yayımlamıştır (İstanbul 1340 h./1338 r ). Baş tarafında da Ah­med Refik'in "Nedim'in Hayatı", Fuad Köprülü'nün "Nedim'in Şiirleri" adlı in­celemeleri yer almaktadır.
BİBLİYOGRAFYA:
T.B.M.M. Azasının Tercümeihal Kâğıdı, TBMM Arşivi, nr. 697; M. Fuad Köprülü. Bugünkü Ede­biyat, İstanbul 1924, s. 195-200; İbnülemin, Son Asır Türk Şâirleri, s. 1217-1222; Gövsa, Türk Meşhurlan, s. 72; a.mlf., "Halil Nihad Boztepe", AA, V, 1686-1687; Yusuf Ziya Ortaç. Bir Varmış Bir Yokmuş, Portreler, İstanbul 1960, s. 161-166; Kocatürk,Türk Edebiyatı Tarihi, s. 779-783; Ömer Akbulut, Trabzon Meşhurla­rı Bibliyografyası, Ankara 1970, s. 49, 235; Akyüz, Modern Türk Edebiyatı, s. 188; Kemâ- leddin Şenocak, Yanardağ Şairimiz Halil Ni­had Boztepe, İstanbul 119891; M. Salahaddin, "Şair Halil Nihad Bey Yeni Kitab'a Hayatını Anlatıyor", Yeni Kitab, nr. 4, İstanbul 1927, s. 2-7; M. Behçet Yazar, "Halil Nihad", Yedigün, XIV/350, İstanbul 1939; Halide Edip Adıvar. "Ağaç Kasidesi", Akşam, İstanbul 15 Ocak 1948; Fazıl Ahmet Aykaç, "Bir Zerafet Meşce- resi", Akşam, İstanbul 18 Ocak 1948; Fevziye Abdullah Tansel, "Halil Nihad Boztepe'nin Mizahî Yazılarında Kullandığı Gözden Ka­çan İğreti Adı", KAM, XlV/4 (1985), s. 70-76; Mustafa Uzun, "Boztepe, Halil Nihad", TDEA, 1,463-464.                m
MUSTAFA UZUN
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 6. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.