Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

BROCKELMANN, CARL KİMDİR?

(1868-1956) İslâm kültür tarihine dair bio-bibliyografik eseriyle tanınan Alman şarkiyatçısı ve Türkolog. Hamburg'un kuzeydoğusundaki Rostock şehrinde doğdu. Daha lisede iken dil öğrenme konusundaki olağan üstü kabiliyetiyle dikkati çekti. İbrânî, Ârâmî ve Süryânî dillerini öğrendi. 1886'da Rostock Üniversitesi'ne girdi: şarkiyat tahsilinin yanı sıra Yunanca, Latince, Arapça, Habeşçe, Türkçe, Sanskritçe, Ermenice'yi de öğrendi. Mısır tarihi ve Kuzey ve
Güney Afrika dilleriyle de meşgul oldu.
İbnü'l-Esîr'in el-Kûmil'i ile Taberfnin Ahbârü'r-rusül ve'l-mülûk'üarasında bir intihal olup olmadığı konusundaki
doktora tezini T. Nöldeke'nin yanında tamamladı (1890) Lebîd divanının 1891'deki neşri ve Almanca'ya tercümesi çalışmalarına katıldı. 1893'te Breslau Üniversitesi'nde öğretim üyesi oldu ve bu arada İbn Sa'd'ın et-Tabakâtü'l-kübrâ
adlı eserinin İlmî neşri çalışmalarına da iştirak etti. Kendisi bu eserin VIII. cildini hazırlayacağı için kitabın el yazmalarını incelemek üzere Londra'ya ve İstanbul'a gitti (1895). İstanbul'da İbn Kuteybe'nin cUyûnü'l-ahbâr'\üzerinde de ça­lıştı. Ancak bu çalışmasını kimse neşret­mek istemedi. Bir yayınevi sahibi her­kesin ilgi duyacağı bir kitap hazırlama­sı şartı ile bunu da yayımlayabileceğiT söyleyince Geschichte der arabischen Litteratur (GAL)adını alacak olan eseri hazırlamaya başladı.
1900'den itibaren Berlin, Erlangen ve Breslau üniversitelerinde ders verdi. 1903'te Breslau ve Hamburg kütüpha­nelerindeki yazma eserlerin katalogla­rını yaptı ve aynı yıl içinde Königsberg Üniversitesi'nde ordinaryüs profesör ol­du. 1909-1922 yılları arasında Halle Üni- versitesi'nde bulundu. 1918'de rektör seçildi. 1923'ten itibaren Breslau'a geç­ti. Burada da 1932 yılında rektör seçil­di. Fakat yahudi asıllı bazı profesörleri himaye ettiği için nasyonal sosyalist ba­sının sert tenkitlerine hedef oldu ve Hit- ler iktidara gelince istifa ederek 1935 sonbaharında emekliye ayrıldı. 1947- 1953 yılları arasında tekrar öğretim ha­yatına dönen Brockelmann Halle Üniver­sitesi'nde şeref profesörü olarak ders verdi. 6 Mayıs 1956'da Halle'de öldü. Ölü­münden on iki yıl sonra Halle Üniversi­tesi doğumunun 100. yılı münasebetiyle bir hâtıra kitabı yayımladı (Studia Orien- talia in memoriam Caroli Brockelmann |haz. M. Feleischhammerj, Halle ISaale] 1968).
Brockelmann kuvvetli bir hâfızaya ve üstün bir dil kabiliyetine sahipti. Yazdı­ğı eserlerle mukayeseli Sâmî dilleri, Sür­yânî ve Arap filolojisinde yeni bir çığır açtı. Sonradan meşgul olmaya başladığı Türkoloji sahasında da başarılı oldu.
Eserleri. Kitap, makale, tanıtma, tenkit ve benzeri çalışmalarının sayısı 600'ü bu­lur. En önemli eserleri şunlardır: 1. Ge­schichte der Arabischen Litteratur'(Wei- mar 1898-1902). Kısaca GALdiye anılan bu iki ciltlik biyografik ve bibliyografik eserde İslâm dünyasında Arapça eser vermiş müellifler, eserleri ve bunlarla il­gili bibliyografya belli bir plan içinde yer alır. Eserin 3 ciltlik zeyli (Supplementband, Leiden 1937-1942) otuz beş yıllık bir çalış­manın ürünüdür. Kitabın aslı ile zeyli bir­leştirilerek Abdülhalim Neccâr, Yâkub Be­kir ve Ramazan Abdüttevvâb tarafından Arapça'ya tercüme edilmeye başlanmış, bu çalışmanın henüz altı cildi yayımlan­mıştır (Kahire, ts., Dârü'l-ma arif), 2. Ge- schichte der islamischen Völker und Staaterı (München 1939, 1943). İslâm mil­letlerinin tarihlerine dair olan bu çalış­ması İngilizce, Fransızca, Arapça, Türkçe, Lehçe gibi birçok dile tercüme edilmiş­tir. Türkçe tercümesi İslam Milletleri ve Devletleri Tarihiadıyla Neşet Çağatay tarafından yapılmıştır (Ankara 1954). Bu eserde Brockelmann'ın İslâmiyet ve Türk- lük'le ilgili bazı konularda gerçeğe uy­mayan sübjektif tutumu dikkati çeker. 3. Lexicon Syriacum (Leipzig 1895). 4. Syrische Grammatik (Leipzig 1899). S. Arabische Grammatik (Leipzig 1904; A. Socin ile birlikte). 6. Grurıdriss der verg- leichenden Grammatik der semitischen Sprachen (1-11, Leipzig 1908-1913). Sâmî dillerinin mukayeseli gramer esaslarını ele alan orijinal bir eserdir. Ramazan Ab­düttevvâb tarafından Fıkhü'l-lügati's- Sâmiyyeadıyla Arapça'ya tercüme edil­miştir (Riyad 1397/ 1977). 7. Verzeichnis der arabischen, persischen, tilrkischen und hebraischen Handschriften der Stadtbibliothek Breslau (Breslau 1903). Breslau şehir kitaplığında bulunan Arap­ça, Farsça, Türkçe ve İbrânî yazmaların fihristidir. 8. Katalog der orientalischen Handschriften mit Ausschluss der heb­raischen der Stadtbibliothek zu Ham­burg (Hamburg 1908). Hamburg şehir ki­taplığındaki İbrânîce'den başka Doğu dil­leri yazmalarının katalogudur. Katalogun birinci kısmında Arapça, Farsça, Türk­çe, Malayca. Koptça. Süryânîce ve Ha- beşçe yazmalar bulunmaktadır. 9. "Mah- mûd al-Kâşgarîs Darstellung des tür- kischen Verbalbaus", Keleti Szemle'üe (Budapest 1919, XVIII, 29-49). Bu maka­lede Kâşgarlı Mahmud'a göre Türk fiil kuruluşu anlatılmaktadır. 10. "Alttürkis- tanische Volksvveisheit". Eski Türkistan halk hikmetlerine dair olan bu araştır­ma Ostasiatische Zeitschrift'te (Vlil, 49- 73) yayımlanmıştır (1920). 11. Mitteltür- kischer Wortschatz nach Mahmûd al- Kâşgarîs Dîvan Lugât at Turk. Dîvânü lugâti't-Türk'tentesbit ettiği Orta Türk­çe söz hâzinelerine dairdir (Bibliotheca Orientalis Hungarica, l, Budapest-Leipzig 1928) Kâşgarlı Mahmud'un Dîvânü lu- gâti t-Türkadlı eseri 1917'de yayımlan­mış, fakat Türk dilinin bu paha biçilmez hâzinesi Arapça yazıldığından ancak çok iyi Arapça bilenlerin faydalanabileceği bir kaynak olarak kalmıştı. Brockelmann önce eserin dili ve eserdeki halk edebi­yatı, Türk boylan vb. konular üzerinde çalışıp bunları makaleler halinde yayım­ladı. Daha sonra Djvdn'daki bütün keli­meleri herkesin faydalanacağı bir söz­lük şekline getirdi. Son üç eseri bu ko­nudaki çalışmalarının en önemlileridir.

  1. Osttürkische Grammatik der isla­mischen Literatursprachen Mittelasiens (Leiden 1951-1954). Orta Asya edebî dil­lerine ait bir Doğu Türkçesi grameridir.

BİBLİYOGRAFYA:
Ebü'l-Kâsım Sehâb, Ferheng-i Hâuerşinâsân, Tahran, ts., s. 73-75; Necîb el-Aklki, el-Müsteş- rikün, Kahire 1980, II, 424-430; 0. Spies. "Ver­zeichnis der Schriften von Cari Brockelmann", Wisserıschaftliche Zeitschrift der Martin - Lut- her- Uniuersitat Halle - Wittenberg, Gesellschafts - Wissenschaftliche Reihe, VII/4, Leipzig 1938; O. Pritsak, "Cari Brockelmann 1868-1956", UAJ, sy. 28 (1956), s. 54-56; K. CzeglĞdy. "Cari Brockelmann (1868-1956)", AOH, sy. 7 (1957), s. 105-108; B. Spuler, "Cari Brockelmann 1868-1956", İsi, XXXIII (1957), s. 157-160; J. Fück. "Cari Brockelmann als Orientalist", Wissenschaftliche Zeitschrift Universitit Hal­le, Gesellschafts-Sprach, sy. 7, Halle 1958, s. 857-875; a.mlf., "Cari Brockelmann (1868- 1956)", ZDMG, sy. 108 (1958), s. 1-13; aynı ma­kale (trc. M. Ali Haşîşû, Selâhaddin el-Münec- cid, el-Müsteşriküne'l-Almâniçinde), Beyrut 1978, I, 153-162; M. Mansuroğlu, "Cari Brockel­mann (1868-1956)", TDED, VIII (1958), s. 109- 112; İbrahim Medkûr. "Cari Brockelmann el- Biblîyûcrâfî", MMLA, XXIV (1969), s. 12-16; M. Hamidullah, "Cari Brockelmann (1868-1956)", İTED. VII (19841, s. 243-248; A. Bedevî. "Cari Brockelmann", Mevsû'atul-müsteşrikin, Beyrut 1984, s. 57-66; Abdülmennân Ömer. "Brockel­mann", UDMİ, IV/1, s. 273-274; Rudolph Sell- heim, "Brockelmann", Elr., IV, 456-457.
NURİ YÜCE
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 6. CİLT, İSTANBUL

BROCKELMANN, CARL KİMDİR?

Türkiyatçı Alman müsteşriki yâni doğu bilimcisi. 1868 senesinde Almanya'da (Rostock) doğdu. Sâmi dilleri sâhasında tahsil gördü. 1890'da doktor, 1893'te Breslav (bugün Polonya'da) Üniversitesinde doçent, 1900 senesinde de profesör oldu. Halle, Königsberg ve Berlin Üniversitelerinde dersler verdi. 1935'te ayrıldıysa da 1947'de yeniden Halle Üniversitesine döndü. 1956'da öldü.

Brockelmann, Sâmi dilleri sâhasında yetişti. Sâmi dillerini mukâyeseli inceledi. Bu çalışmaları yanında faaliyetinin büyük bir kısmını Türkiyâta yöneltti. Dîvânü Lügati't-Türk'ün 1917'de yayınlanması Türkiyâta hayranlığının dönüm noktası oldu. Bir ara Türkiye'ye gelerek çalışmalarda bulundu.

Brockelmann Türkoloji, İslâmî ilimler, Arabî ve Süryânice ile ilgili eserler yazmıştır. Bâzı makâleleri basında yayımlandı.

Türkiyâtla ilgili eserlerinden bâzıları: Ali's Qissai Jusuf (Ali'nin Kıssa-i Yusuf'u 1917), Mittelturkischer Wortschatz (Orta Türkçenin Kelime Hazinesi, Leipzig-1928), Osttürkische Grammatik der İslamischen Literatursprachen Mittelasiens (Orta Asya'nın İslâmiyet Devrinde Gelişmiş olan Doğu Türk Edebiyât Dillerinin Grameri-1951), Geschchte der İslamischen Völker und Staaten (İslâm Milletleri ve Devletleri Târihi) (1954).

Geschichte der Arabischen Litteratur ismindeki Arabî eseri, bütün dünyâda mevcût olan Arabî İslâm kitaplarını ve yazarlarını ve her memlekette hangi kütüphânelerde bulunduğunu ve numarasını gösteren çok istifâdeli ve kıymetli bir kitaptır. 1943 senesinde Leiden şehrinde basılmıştır. Eser, 2 asıl ve 3 zeyl olmak üzere beş cilttir.

KAYNAK: REHBER ANSİKLOPEDİSİ, 4. CİLT

 

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.