Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

CAFEROĞLU, AHMET KİMDİR? HAYATI VE ESERLERİ

(1899-1975) Türk dili âlimi. 17 Nisan 1899'da Azerbaycan'ın Gen­ce şehrinde doğdu. Üç yaşında iken ba­bası İsmail Bey'in ölümü üzerine annesi Güher Hanım tarafından büyütüldü. Orta öğrenimini özel olarak Semerkant'ta 1908) lise öğrenimini Gence şehrinde tamamladı (1909-1916); aynı yıl Kiev Yük­sek Ticaret Okulu'na kaydoldu. Bu oku­la ancak üç sömestr (Eylül 1916-Ocak 1918ı devam edebildi, Rus İhtilâli'nin pat­lak vermesi üzerine Gence'ye döndü. Bu­rada Azerbaycan'ın istiklâli için çalıştı: 1918 yılında Azerbaycan'a gelen İslâm ordusuna gönüllü olarak yazıldı ve mu­harebelere katıldı.
Caferoğlu 1919 yılında Bakü Üniver­sitesi Şarkiyat Bölümü'ne bir sömestr devam etti; 1920'de Azerbaycan'ın Sov­yet orduları tarafından işgali üzerine Tür­kiye'ye gitti ve Dârülfünun Edebiyat Fa- kültesine kaydoldu. 1924'te buradan mezun olan Caferoğlu, İlahiyat Fakülte­si Kütüphanesi'ne memur, daha sonra da Türkiyat Enstitüsü'ne asistan oldu. 1925 yılının sonlarına doğru Almanya Dışişleri Bakanlığı'nın verdiği burs ile Al­manya'ya gitti. Bir sömestr Berlin Üni­versitesi'nde Bang Kaup, von Le Coq, Vasmer ve VVestermann'ın öğrencisi, beş sömestr de Breslau Üniversitesi'nde Giese, Brockelmann, Diels, Koschmieder ve Schaeder'in öğrencisi olarak Türko­loji tahsili yaptı. 15 Mayıs 1929 tarihin­de Breslau Üniversitesi'nde Giese'nin yö­netiminde yaptığı 75 Azarbajğanische Lieder "Bajaty" in der Mundart von Ganga nebst eineı sprachlichen Erk- larung adlı teziyle doktor unvanını aldı.
1929 yılında Türkiye'ye dönen Caferoğ­lu, aynı yıl Dârülfünun Edebiyat Fakül­tesi Türk Dili Tarihi Kürsüsü'ne müder­ris muavini (doçent), 1938'de de profe­sör olarak tayin edildi. M. Fuad Köprü- lü'nün siyasete atılarak 1946 yılında üni­versiteden ayrılması üzerine kürsünün başkanı oldu. Bu kürsü daha sonra Es­ki Türk Dili ve Yeni Türk Dili adıyla iki­ye ayrılınca Caferoğlu Yeni Türk Dili Kür- süsü'nün başkanlığına getirildi ve bu gö­revi 1973 Temmuzundaki emekliliğine kadar devam etti. Yarım asra yaklaşan hocalık hayatının kırk dört yılını yoğun bir ilmî mesai içerisinde geçiren Ahmet Caferoğlu 6 Ocak 1975'te İstanbul'da öl­dü ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.
Ahmet Caferoğlu hocalığı sırasında, her biri bir sonraki nesle öğretmenlik yapan dokuz nesil yetiştirmiştir. Bu ele­manlar Türkiye üniversitelerindeki dil ve edebiyat kürsülerinin bir kısmının ku­ruluşunu gerçekleştirdikleri gibi halen buralarda çalışmaktadırlar. Verimli bir âlim olan ve Rusça, Almanca, Fransızca bilen Caferoğlu milletlerarası birçok İl­mî kuruluşun üyeliğine seçilmiş, ayrıca Nisan 1966'dan emekli oluncaya kadar İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakülte- si'ne bağlı Türkiyat Enstitüsü'nün mü­dürlüğünü yapmıştır.
Eserleri. Ahmet Caferoğlu'nun yirmi beşi aşkın kitabı, her biri sahasında ori­jinal değer taşıyan 380'i aşkın araştır­ması vardır. Türkoloji'nin çok çeşitli alan­larında daima öncü çalışmalar yapmış, Türkiye'de yeni ilim dallarını tanıtmış ve yayılmalarını sağlamıştır. Caferoğlu'­nun çalıştığı alanlar ve bu alanlardaki başlıca eserleri şöyle sıralanabilir:
A) Türk Dili Tarihi. Başlangıcından Ça­ğatay Türkçesi'nin ortalarına kadar (XVI. yüzyıl) Anadolu dışında gelişen Türkçe'­yi inceleyen eseri önce Türk Dili Tarihi Notları II (1. Bölüm, İstanbul 1943) ve Türk Dili Tarihi Notlan 1(1. Bölüm, İs­tanbul 1947) başlığı ile yayımlanmıştır. Eserin genişletilmiş ikinci baskısı Türk Dili Tarihi / (İstanbul 1958) ve Türk Di­li Tarihi II (1964) adıyla, daha da geniş­letilmiş ve indeks ilâve edilmiş üçüncü baskısı aynı adla ve yine iki cilt halinde neşredilmiştir (İstanbul 1970, 1974). Dör­düncü baskısı ölümünden sonra tek cilt olarak yayımlanmıştır (İstanbul 1984).

  1. Azerî Türkçesi Sahası. Âzeri TÜrkçe- si'nin Caferoğlu için ayrı bir yeri olmuş­tur. Doktorasını Gence ağzı üzerine yap­tığı gibi daha sonra da bu alanla ilgili bir­çok kitap ve makale neşretmiştir. Âzeri Türkçesi Sözlüğü adlı henüz yayımlan­mamış bir eseri de vardır.
  2. Sözlükçülüğü. Türk sözlükçülüğünü Kâşgarlı Mahmud'dan başlayarak Ana­dolu Türkçesi'nin son devrelerine kadar geniş bir şekilde inceleyen Caferoğlu, özellikle Kıpçak ve Çağatay lügatçilik mektebi hakkındaki araştırmalarını Türk Dili Tarihi adlı eseri içinde yayımlamış­tır. Ayrıca 1934-1938 yılları arasında üç fasikül halinde neşrettiği Uygur Sözlü­ğü adlı eserini daha sonra genişleterek Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü adıyla ye­niden yayımlamıştır (İstanbul 1968). Ca- feroğlu'nun sözlük çalışmalarından bir diğeri de Ebû Hayyân'ın Kitâbü'l-İdrâk li - lisânı 1-etrâk adlı Kıpçak sahasına ait eserinin iki nüshaya dayanan edis­yon kritiğidir (İstanbul 1931).
  3. Diyalektoloji Çalışmaları. Caferoğlu yirmi beş yılı aşkın bir süre hemen he­men bütün Anadolu'yu dolaşarak der­lediği metinleri Anadolu Ağızlarından Derlemeler genel başlığı altında dokuz kitap halinde yayımlamıştır: Anadolu Dialektolojisi Üzerine Malzeme I (İstan­bul 1940); Anadolu Dialektolojisi Üze­rine Malzeme II (İstanbul 1941); Doğu İllerimiz Ağızlarından Toplamalar I (İstanbul 1942); Anadolu Ağızlarından Toplamalar (İstanbul 1943); Sivas ve Tokat İlleri Ağızlarından Toplamalar a-o- 1944); Güney Doğu İllerimiz Â*r- mndnn Toplamalar (İstanbul 1945); MiOgv Doğu tilerimiz Ağızlarından jjCLZ^ıalar (İstanbul 1946); Orta-Ana- Ağızlarından Derlemeler (İstan- . ~isi; Anadolu İlleri Ağızlarından 2<er-~zıeler (İstanbul 1951). Bu konuda Misale halindeki yayınları da X. cildi dol- zak hacimdedir. Bütün bu çalışma- arya Kırk bir il ve beş ilçenin ağız mal- KBeri toplanmış olmaktadır. Ayrıca trol leriyle yapmış olduğu lisans tez­imde geri kalan illerin ağız özellikleri- ı re değerlendirmiştir.

BİBLİYOGRAFYA:
Vecdut Mansuroğlu. "Portraits: Ahmet Ca- Philologue et dialectologue turc", rrr _î. Bulletin International de Documentation Lnçuistique,V\\/2, Louvain 1958, s. 590-593; srcs Eckmann, "Ahmet Caferoğlu'nun Eser­en-. TDED, IX (1959), s. 118; Omeljan Prit- 5B»_ *Zum 60. Geburtstag Ahmet Caferoğlus", tK.: XXXII/1-2 (1960), s. 88-89; Mehmet Al- ^roay. "Prof. A. Caferoğlu", Mücâhit, sy. 30 13(50 s. 17-18; Osman F. Sertkaya, "Ahmet Cafieroğlu'nun Hayatı ve Eserleri", TDED, XVII s. 1-28; a.mlf., "Ahmet Caferoğlu", ?~2-1973 YUlarında Emekli Olan İÜ Edebi- ^ Fakültesi Öğretim Üyeleri, İstanbul 1974,

  1. r 38; a.mlf., "Ahmet Caferoğlu'nun Ardm- 4*n", Caferoğlu ue Mansel Anma Töreni, 28 1975, Hacettepe Üniversitesi, Ankara 1975, i. 9-11; a.mlf., "Türkolojiye Hizmet Edenler: ->pt Caferoğlu", Türk Dünyası Tarih Der- gs. sy. 1, İstanbul 1987, s. 60-61; Wlodzimierz laaczkovvski, "Ahmet Caferoğlu (1899-1975)", >2L Or" IV/96 (1975), s. 422; Gülen Bilgiç, "Bi­yografiler/ Kaybettiklerimiz: Prof. Dr. Ahmet Caferoğlu, 17 Nisan 1899 - 6 Ocak 1975", ~- r Belleten (1975), s. 195-197; Mustafa Can- 3aat "Caferoğlu'nun Ardından", TDL, XXXI/ 2B1 (1975), s. 141-143; Saadet Çağatay, "Ah­met Caferoğlu", a.e., XXXI/282 (1975), s. 174- 135; Zeynep Korkmaz, "Prof. Dr. Ahmet Ca- :iroğlu ve Mesleki Kişiliği", Caferoğlu ue Hansel Anma Töreni, 28 Mart 1975, Hacettepe Lb-daersitesi, Ankara 1975, s. 3-8; Fahri Ç. De- t. 'Prof. Dr. Ahmed Caferoğlu (1899-1975)", ZD,WD, sy. 4-5 (1976), s. 298-300; TA, IX, 182; ¦¦t. n, 728. m

OSMAN FİKRİ SERTKAYA

KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 7. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.