Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

CÂHİDÎ AHMED EFENDİ KİMDİR? HAYATI VE ESERLERİ

(ö. 1070/1659-60) Halvetiyye - Uşşâkıyye tarikatının Câhidiyye kolunun kurucusu, mutasavvıf-şair.
Edirne'de doğdu. Hayatı hakkında yeterli bilgi yoktur. Asıl adı Ahmed, mah­lası Câhidî'dir. Kitâbün-Nasîha adlı eserinden Rumelili bir aileden geldiği ve babasının adının Muhammed olduğu anlaşılmaktadır. Kaynakların tasavvufa
intisabından sonraki dönemine ilişkin verdiği bilgiler çelişkilidir. Sâdık Vicdânî onu Eğrikapı Savaklar Dergâhı şeyhi ve Uşşâkıyye'nin Cemâliyye şubesinin ku­rucusu 7emâleddin Edirnevî'nin müridi olarak' göstermişse de (Tomar - Halue- tiyye, s. 110) bu bilgi doğru değildir. Zi­ra Câhidî 1070'te (1659-60), Cemâled- din ise 1164'te (1751) vefat etmiştir. Bu yanlışlık sonraki yayınlarda da sürdürül­müştür (Bayrı, s. 874; TDEA, II, 6) Öte yandan Hüseyin Vassâf ve Sadeddin Nüz- het Ergun, AyvansarâyFnin tek nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde iken (TY, nr. 2466) bugün kaybolan Ter- cüme-i Meşâyih adlı eserine dayana­rak Câhidrnin Bosnalı Şeyh Haşan Kâi- mî Efendi'ye (ö. 1091/1680) intisap et­tiğini ve ondan hilâfet aldığını söylerler. CâhidFden yirmi yıl sonra vefat eden Kâ­imi. Öziçeli Muslihuddin Efendi'nin (ö 1052/1642) müridi olup onun da şeyhi Sofyalı Bâlî Efendi'dir. Kaynaklarda Kâi- mînin UşşâkI olduğunu gösteren bir işa­ret bulunmadığına göre onun Câhidî'nin şeyhi olması şüphelidir.
Câhidî Ahmed Efendi muhtemelen Edirne'de bir Halvetî-Uşşâkî şeyhinden hilâfet aldıktan sonra Çanakkale'ye gi­derek Kilitbahir'de kurduğu tekkesinde irşad faaliyetinde bulunmuştur. Ölümü­ne "istirâhat" (1070) kelimesi tarih dü­şürülmüştür. Halk arasında yanlışlıkla "Câhide Sultan" diye anılan Câhidî'nin türbesi Çanakkale'nin önemli ziyaret yer­lerinden olup yine aynı adla anılan mes­cidin ön tarafında yer almaktadır.
Câhidî Ahmed Efendi'ye nisbet edilen Câhidiyye tarikatı, şeyhin vefatından son­ra oğlu Abdüllatif Efendi tarafından sür­dürülmüştür. Tarikatın XVIII. yüzyılda Ça­nakkale, Bursa ve Edirne çevresinde hay­li yaygın olduğu, ancak İstanbul'a ulaşa­madığı anlaşılmaktadır. Halifelerinden Muslihuddin Karamânî, Uşşâkıyye'nin Muslihiyye şubesinin kurucusudur (Ha- rîrîzâde, II, 292b). Bir başka halifesi olan Şeyh Ali Efendi'nin müridi Bursalı Şeyh Muhyiddin Efendi (ö. 1091/1680), Câhi­diyye tarikatım Bursa'da kurduğu Üçkoz- lar Dergâhı'nda temsil etmiş (Şeyhî, 1, 576), bu dergâh son dönemlere kadar faaliyetini sürdürmüştür.
Hüseyin Vassâf'ın, Çanakkale'de uzun yıllar Kılâ'-ı Müstahkeme teşkilâtında görev yapan Seyyid Paşa'dan aktardığı tarikatla ilgili bilgilere göre Câhidiyye mensupları XIX. yüzyılın başlarından iti­baren Câhidî'nin takip ettiği Sünnî çiz­
giden uzaklaşarak Bektaşîleşmişler ve sayıları giderek azalmıştır. XX. yüzyılın başlarında Câhidiyye'nin tamamen or­tadan kalktığı anlaşılmaktadır (Sefine, 253).
Eserleri. 1. Divan. Yunus Emre'yi ta­kip eden mutasavvıf halk şairlerinden olan Câhidrnin divanı, çoğu hece vez­niyle yazılmış 100 kadar gazel-ilâhî tar­zında şiirden meydana gelir. Vezin ve kafiyeye önem vermeksizin duygu ve dü­şüncelerini ifade eden şairin. "Bir değir­mendir bu dünya öğütür bir gün bizi" mısraını ihtiva eden meşhur şiiri, eviç ve acem makamlarında İlâhi olarak bes- telenmiştir. Çağdaş şair ve yazarlardan Cahit Zarifoğlu (ö. 1987), fikrî yazı ve de­nemelerini derlediği eserine Câhidî'den ilham alarak Bir Değirmendir Bu Dün­ya (İstanbul 1985) adını vermiştir. Divanın yazma nüshası Süleymaniye Kütüphane- si'ndedir (Haşan Hüsnü Paşa, nr. 796). M. Halid Bayrı eserin kendisinde de bir nüs­hası olduğunu söyler. 2. Kitâbü'n-Nasî- ha. Tasavvufla ilgili genel bilgileri, sülük âdâb ve erkânını, müellifin çeşitli sözle­rini ihtiva eden eserin Süleymaniye Kü- tüphanesi'nde iki nüshası bulunmakta­dır (İbrahim Efendi, nr. 350; Yazma Bağış­lar, nr. 2141).

KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 7. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.