Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

CANTACASIN KİMDİR? HAYATI VE ESERLERİ

(ö. 1538'den sonra) Batılılar tarafından Osmanlılar hakkında kaleme alınan ilk eserlerden birinin yazarı.
Muhtemelen Rum kökenli bir İtalyan olup asıl adı Theodoro Spandoni'dir (Span- dugino, Spandugnino). Cantacasin lakabı annesinin mensup bulunduğu. Bizans'ın bir imparator (VI. loannes 11347-13551) çıkaran ünlü Kantakuzenos ailesinden kaynaklanır. Kitabının İtalyanca aslında İstanbullu olduğu ve bu imparator so­yundan geldiği belirtilmektedir. İstan­bul'un fethinden (1453) sonraki yıllarda kardeşi Alessandro buraya yerleşerek ti­caretle uğraşmaya başlamış, fakat 1499'- da Venedik Cumhuriyeti ile Osmanlı Dev­leti arasında savaş çıkınca gözaltına alı­narak mallarına el konmuş ve bu arada üzüntüsünden ölmüştür.
1502'de kardeşinin mallarını geri al­mak için İstanbul'a giden Cantacasin Ve- nedik'e döndükten sonra bir süre tica­retle uğraştı. Venedik ile Fransa arasın­daki ilişkilerin bozulması üzerine Fran­sız elçisinin yakın dostu olduğu ileri sü­rülerek Fransa'ya sürgüne gönderildi. Cantacasin buradan Roma'ya gitti ve Pa­pa X. Leon'u (1513-1521) Osmanlılar'a karşı bir Haçlı seferi açması için ikna et­meye çalıştı; ancak başarılı olamadı. Ol­dukça ayrıntılı bilgi verdiğinden dolayı 1526'da Mohaç Muharebesi'ne katıldığı sanılır. Kanunî Sultan Süleyman'ın Viya­na Kuşatması'ndan (Ekim 1529ı az son­ra İstanbul'a gidip Osmanlı Devleti ve Türkler'e dair bilgiler topladı. İtalya'ya döndüğünde Toscana bölgesine geçerek Floransa'nın 50 km. uzağındaki Lucca'- ya yerleşen Cantacasin'in 1538'den son­ra doksan yaşlarında burada öldüğü tah­min edilmektedir.
Cantacasin İstanbul'a yaptığı birinci seyahatinin arkasından yazdığı Türkler hakkındaki kitabının 1519'da yayımla­nan Fransızca tercümesinde, bu eseri kardeşinin mallarını kurtarmak için git­tiği İstanbul'da hazırladığı ve bu husus­ta Osmanlı Devleti'nin ileri gelenlerin­den iki kişinin kendisine yardımcı oldu­ğu bildirilmektedir. Kitabın yeni baskı­sını yapan Ch. Schefer'e göre bu iki kişi Mesih Paşa (ö. 1501) ile Hersekzâde Ahmed Paşa'dır (ö. 1517). Ancak bu tah­minlerden Mesih Paşa ile ilgili olanı doğ­ru değildir. Çünkü Cantacasin İstanbul'a bu vezirin ölümünden sonra gitmiştir.
Schefer, Cantacasin'in yazdığı Dell'ori- ginee costumi dei Turchi adlı kitabın yazma bir nüshasının Fransa'da Mont- pellier Üniversitesi'nin Tıp Fakültesi Kü­tüphanesinde bulunduğunu (MS, nr. 389) bildirmektedir. Bu eserin Balarin de Ra- conis tarafından yapılan Fransızca ter­cümesinin iki yazması yine Schefer'in bil­dirdiğine göre Paris'te Bibliothöque Na- tionale'de (nr. 5640, 14.681), bir üçüncü- sü de Chantilly'de Duc d'Aumale Kütüp- hanesi'ndedir. Fransızca tercüme eserin İtalyanca aslından otuz yıl önce (1519) yayımlanmıştır; dolayısıyla bunun için­de Cantacasin'in sonradan yazdığı zeyil yoktur. Schefer'in tesbitine göre bu bas­kının bilinen tek nüshası Chantilly Kü- tüphanesi'ndedir. Daha sonra aynı ter­cüme Etienne Denişe tarafından 1556'- da tekrar basılmıştır. Bu ikinci baskının sonuna, aynı yıl N. Moffan tarafından Latince olarak yazılan ve Paris'te basılan Kanûnî Sultan Süleyman'ın büyük oğlu Şehzade Mustafa'nın öldürülmesi hak- kındaki bir metnin Fransızca'ya tercüme edilerek eklendiği görülmektedir.
Kitabın orijinal İtalyanca metni iki de­fa basılmıştır. İlk baskı Theodoıo Span- dugnino della casa regale de Canta- cusini, ...delle historie et origine de principi di Turchi, ordine della corte, loro rito et costumi...(Kantakuzenos ha­nedanından Theodoro Spandugnino'nun Türk- ler'in tarihi ve hükümdarlarının menşei ile saraylarının nizamı, örf ve âdetleri hakkın­da...) başlığını taşımaktadır (Lucca 1550). İkinci baskı ise bir yıl sonra daha de­ğişik bir biçimde ve metni biraz farklı olarak Floransa'da yapılmıştır. İtalyanca baskılarda, Cantacasin'in 1538'de kita­bının sonuna eklediği, Mısır'da Ahmed Paşa'nın (Hain) isyanından (1524) V. Char- les'ın Cezayir seferine (1535) kadar ge­çen dönemi içine alan bir zeyil de yer al­maktadır. Yazma nüshası Paris'te Bib- liothöque Nationale'de bulunan bu ze­yilde Safevî Hükümdarı Şah İsmâil ile oğlu Şah Tahmasb'a da birkaç sayfa ayrılmıştır.
Eserin Fransızca tercümesinin Schefer tarafından hazırlanan yeni baskısı Petit traicte de Toriğine des Turcqz adıyla 1896 yılında Paris'te yapılmıştır. Bu bas­kıda metne Schefer'in çok âlimane bir üslûpla, fakat metotsuz, çapraşık ve zor anlaşılır biçimde yazdığı yetmiş yedi say­falık bir önsöz ile çeşitli notlar ve F. An- toine Geuffroy'un (Geuffre) ilk baskısı 1542'de yapılan Description de la court du Grand Turc adlı kitabından alınan Türkler'in fetihlerine dair bir bölüm de eklenmiştir.
Schefer'in yayımladığı şekliyle Canta­casin'in kitabı iki bölümden meydana gelmektedir. Bunların birincisi, Osman- lılar'ın tarih sahnesine çıkışlarından II. Bayezid devrinin sonlarına doğru 1510 yılına kadar geçen olayları anlatan özet halinde bir tarihçedir (s. 1-55). Çok da­ha geniş olan ikinci kısımda ise (s. 55- 264) Osmanlı devlet idaresi ve saray dü­zeni hakkında bilgiler verilmiştir. Türk­çe ad ve unvanlar çok bozuk bir imlâ ile Rumca'yı andırır biçimde yazılmış olmak­la beraber (meselâ casnatarbassi - hazi- nedarbaşı, spacoillains - sipahioğlanı, sil- lictarbassi - silâhtarbaşı ve allophasot- bassi = ulûfecibaşı gibi) kitabın bu kısmı konu itibariyle daha önemlidir. Bu bö­lümde önce devlet teşkilâtındaki bütün makamlarla saray hizmetlileri hakkın­da kısa bilgiler verilmiş, daha sonra kı­yafetler, oruç, hac, kadılar, dinî görüş­ler, nikâh, sünnet, okul, kurban gibi ko­nular üzerinde durulmuştur. En sonda da Türkler'in yiyecekleri, cenaze tören­leri, mezarları vb. hakkında açıklamalar yapılarak XVI. yüzyıl başlarındaki Türk hayatı bir yabancının görebildiği kada­rıyla Batı insanına anlatılmaya çalışıl­mıştır.
Cantacasin'in kitabı, Schefer'in bol hâ- şiyelerine rağmen yeniden işlenmesi ge­reken önemli bir kaynaktır. Fransa ve İtalya'daki bütün yazma ve basma nüs­halar gözden geçirilerek hazırlanacak tenkitli bir baskı, Osmanlılar'ın erken dönemlerinde Türk devlet teşkilâtı ile günlük hayatın Batılılar tarafından na­sıl görüldüğünü ortaya koyacaktır.
BİBLİYOGRAFYA :
Theodore Spandouyn Cantacasin, Petit traicte de l'origine des Turcqz (nşr. Ch. Schefer), Pa­ris 1896, naşirin önsözü.
SEMAVÎ EYİCE
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 7. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.