Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

CEBESOY, ALİ FUAT KİMDİR? HAYATI VE ESERLERİ

(1882-1968) İstiklâl Savaşı'nda ilk batı cephesi kumandanı ve siyaset adamı. İstanbul'da doğdu. Anne tarafından dedesi 93 Harbi'nin ünlü kumandanla­rından Mehmed Ali Paşa, babası Büyük Millet Meclisi'nin ilk Nâfia Vekili İsmâil Fâzıl Paşa'dır. Erzincan Askerî Rüşdiye- si'ni ve Saint Joseph Lisesi ni bitirdik­ten sonra girdiği Harp Okulu'nda Mus­tafa Kemal ile tanıştı. 1902'de Harp Oku- lu'ndan, 1905'te de Harp Akademisin­den mezun oldu. Beyrut ve Rumeli'de gö­rev yaptı, burada İttihat ve Terakki Ce­miyeti mensuplarıyla münasebeti oldu. Roma ataşemiliterliğinden (1909-1911) sonra 7. Kolordu'da (Manastır-Üsküp) gö­rev aldı, Balkan Harbi'nde Yanya Kalesi müdafaalarına katıldı. I. Dünya Savaşı'n- da önce 25. Tümen kumandanı olarak I. Kanal Seferi'nde, arkasından 14. Tü­men kumandanı olarak doğu cephesin­de 1916 yılı muharebelerinde görev al­dı. 1917'de tekrar Sînâ-Filistin cephe­sine gönderildi, daha sonra 20. Kolor­du kumandanı olarak Bi'rûssebi'-Gazze muharebeleri ve Kudüs müdafaasında büyük yararlıklar gösterdi. Bu sırada ge­neralliğe terfi ettirildi. Mütareke sıra­sında diğer kumandanlarla birlikte or­du kalıntılarını, silâh ve malzemeyi sü­ratle Anadolu'ya taşımaya çalıştı; bölge­sinde jandarmayı güçlendirme gayretle­ri daha sonra güneyde Millî Mücadele'- nin çekirdeğini teşkil etti. Bir süre Mus­tafa Kemal Paşa'nın yerine Yedinci Or­du kumandanlığına vekâlet etti, daha sonra İstanbul'a gitti. İstanbul'da vata­nın kurtarılması için çareler arayan as- kerî-sivil birçok kişi ile görüştü. Bu ara­da Mustafa Kemal'e destek vaadinde bulundu ve onun da isteğiyle 20. Kolor­dunun hazerî karargâhı olan Ankara'ya döndü.
Mustafa Kemal'in Anadolu'ya geçişiy­le beraber kolordusunun bütün imkân­larını kullanmak suretiyle gerek Amas­ya Tamimi gerekse Sivas Kongresi hazır­lıkları ve Hey'et-i Temsîliyye'nin çalışma­larında batıda en büyük desteği Ali Fu­at Paşa teşkil etmiştir. Bu kolordu, ile­ride Millî Mücadele yıllarında kurulacak batı cephesinin de temelini oluşturmuş­tur. İstanbul hükümetince görevden alın­masına rağmen Hey'et-i Temsîliyye ken­disine Garbi Anadolu Umum Kuvâ-yı Mil- liyye kumandanı unvan ve selâhiyetini verdi (9 Eylül 19191. O da 1. ve 11. Eskişe­hir Harekâtı ile (Eylül - Ekim 1919, 18-28 Mart 1920) İngilizler'in İzmit'e kadar çe­kilmelerini sağlayarak Anadolu'da millî iradenin kuvvetle yerleşmesine vesile ol­du. Batı cephesi kumandanlığı sırasın­da Yunan ilerleyişini durdurmak için gi­riştiği Gediz taarruzundan istenilen so­nuç elde edilemeyince cephe kumandan­lığından alınarak Moskova büyükelçiliği­ne tayin edildi.
Ali Fuat Paşanın Moskova'daki faali­yetleri, Bolşevik rejiminin uzak yakın ger­çek niyetlerini öğrenmek, Millî Mücade- ie'ye gerek diplomatik gerekse maddî açıdan destek sağlamak, Rusya'daki İt­tihat ve Terakki liderleri ve Türk unsur­larıyla temas ederek Ankara'ya bilgi ver­mek şeklinde özetlenebilir. Buradaki fa­aliyetleri çerçevesinde 16 Mart 1921 ta­rihli Moskova Antlaşmasînın hükümle­rinin uygulanmasına çalıştığı gibi Sakar­ya Savaşı'nın kazanılmasında önemli rol oynayan Sovyet malî yardımının çabuk­laştırılmasını da sağladı. Ayrıca Enver ve Cemal paşalarla yaptığı temaslar so­nucu Anadolu'daki Millî Mücadele'ye dı­şarıdan yapılabilecek olumsuz tesirleri önlemeye çalıştı.
1922 Mayısında Ankara'ya döndü; ön­ce Müdâfaa-yı Hukuk grubu reisliğine, arkasından Büyük Millet Meclisi II. baş­kanlığına seçildi (13 Aralık 1922). Olduk­ça çetin müzakerelerle geçen Lozan gö­rüşmelerinde meclis oturumlarının ço­ğunu dirayetle idare etti. Daha sonra bu görevden ayrılarak (24 Ekim 1923) ordu müfettişliğine tayin edildi. Bir yıl sonra bu vazifeden de istifa etti ve sadece mil­letvekilliği görevini sürdürdü. 17 Kasım 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhu­riyet Fırkası'nda umumi kâtip olarak gö­rev aldı. Fırka kısa zamanda mecliste et­kili bir muhalefet olarak kendini göster­di. Ali Fuat Paşa fırkanın kuruluş mak­sadının Mustafa Kemal'e değil hüküme­te muhalefet olduğunu ve mecliste bir murakabe sisteminin oluşmasını temi­ne çalıştığını ifade ettiği halde parti ka­patıldı; üyelerinin çoğu İzmir Suikasti davasında yargılandılar. Ancak Ali Fuat Paşa ile diğer Millî Mücadele liderleri be­raat ettiler.
Ali Fuat Paşa'nın emekliye sevkedili- şinin arkasından yaşadığı sıkıntılı yıllar. 1933'te Atatürk'ün isteğiyle Konya'dan bağımsız milletvekili seçilince sona erdi. 1934'te Atatürk kendisine Cebesoy so­yadını verdi. 24 Mart 1939'dan itibaren de Cumhuriyet Halk Partisi Konya me­busu sıfatıyla Nâfia (1939-1943) ve Mü­nakalât vekillikleri (1943-1946) görevini yürüttü. Kâzım Karabekir'in ölümü üze­rine meclis başkanlığına seçildi (Ocak- Ekim 1948). Daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi'nden ayrılarak 14 Mayıs 1950 se­çimlerinde Demokrat Parti listesinden Eskişehir bağımsız milletvekili, 1954 ve 1957 seçimlerinde ise İstanbul bağım­sız milletvekili seçildi. 27 Mayıs 1960 İh­tilâli'nden sonra aktif siyasî hayattan çekildi. 10 Ocak 1968'de vefat etti, va­siyeti üzerine Sakarya'nın Geyve ilçesi­ne bağlı Ali Fuat Paşa adıyla anılan ka­sabaya defnedildi.
Ali Fuat Cebesoy'un Atatürk ile Harp Okulu'nda başlayan dostlukları ömür bo­yu devam etmiş. Millî Mücadele'nin ka­der ve ideal arkadaşları arasında daha sonra ortaya çıkan siyasî dargınlıklarda kendisi arabuluculuk yapmak gibi gönül­lü bir faaliyet içinde bulunmuştur. Rauf Orbay ve Kâzım Karabekir ile Atatürk'ü görüştürme gayretleri bazı çevrelerin engellemesiyle olumlu sonuçlanmamış­tır. Katıldığı savaşlarda gösterdiği başa­rılar dolayısıyla Osmanlı Devleti ile Al­man ve Avusturya devletlerince kendi­sine çeşitli madalya ve nişanlar verilmiş, çıkarılan bir kanunla da İstiklâl madalyası ile taltif edilmiştir.

Eserleri. Çeşitli baskıları yapılan eserleri yer yer belge niteliğinde olup Millî Vlcadele'nin başlıca kaynakları arasın- tSadsr. 1. Bi'rüssebi-Gazze Meydan Mu­hasebesi ve 20. Kolordu (Ankara 1938). ~ stin Cephesi'ne ait belgesel nitelikte Dr eserdir. 2. Millî Mücadele Hatıra- jır. İstanbul 1953). Tamamen belgelere 12..anılarak hazırlanmıştır. 3. Siyasî Ha- zsdar (İstanbul 1957, 1960). 1922 son- -35) Türk siyasî hayatını anlatan birinci ecen bir kaynaktır. 4. Sınıf Arkadaşım Aiatürk (İstanbul 1967). Atatürk'ün genç­li» ve yetişme çağı ile ilgili olarak kale- -e alınan çeşitli eserlere kaynaklık et- -iştir. S. Moskova Hatıraları (Ankara -321 Millî Mücadele yıllarındaki Türk- Scvyet münasebetleri ve İttihat Terakkî çerlerinin yurt dışındaki faaliyetleriy­le ilgili kaynak mahiyetinde bir eserdir. 5-nlardan başka çeşitli dergilerde neş­redilen, hâtıralarını esas alarak hazırla­rdı makaleleri de vardır.
BİBLİYOGRAFYA:
Ali Fuat Cebesoy, Millî Mücadele Hatıraları, sanbul 1953; a.mlf., Siyasî Hatıralar, İstanbul 957; a.mlf., Sınıf Arkadaşım Atatürk, İstan- aul 1967: Gazi Mustafa Kemal. Nutuk (Ankara m), İstanbul 1981, I, 17-49, 100-103, 139- 76, 215-217, 239-240; II (1982), s. 440-461, -95-511, 594-596, 661-696, 718-727, 792- ~98, 804-808, 852-861, 881-895; K. von Kres- ienstein - Mazhar Besim Özalpsan, Türkler­ce Beraber Süveyş Kanalına, İstanbul 1943, s. 41-58, 164-175, 185-187; Cemal Paşa, Hatıra­mı-ıhaz. Behçet Cemal), İstanbul 1959, s. 154- 2'.5; Kâzım Karabekir, İstiklâl Harbimiziîstan-1960), 2. bs. İstanbul 1988, s. 48, 69, 111- 51, 302-364, 414 vd" 868-880, 900-905, 954- J75, 1067-1069; L. von Sanders, Türkiye'de 5eş Yıl (trc. M. Şevki Yazman), İstanbul 1965, 5 43, 61-62, 282-283, 344-345; A. Andonyan, 5alkan Harbi Tarihi (trc. Zaver Biberyan), İstan- İjuI 1975, s. 425-438; Selâhattin Tansel, Mond- -zs'tan Mudanya'ya Kadar, Ankara 1977, I, 38- ~S. 226; II, 38-39, 412; III, 124-125, 175-176; T.. 48-62; S. Yerasimos, Türk-Souyet İlişkileri, -.anbul 1979, s. 166-229, 288-291, 314-349, 397-398; Yusuf Kemal Tengirşek, Vatan Hizmetinde, Ankara 1981, s. 141-239; Mete Tun- 3y. Türkiye Cumhuriyetinde Tek Parti Yöne- zninin Kurulması (1923-1931), Ankara 1981, s 103-115, 160-164; Ergün Aybars, İstiklâl Mah­kemeleri (1923-1927), Ankara 1982, s. 22-56, 91-112, 345-391; Sina Akşin, İstanbul Hükü­metleri ue Millî Mücadele, İstanbul 1983, s. 287, -124-437; İsmet İnönü, Hatıralar (haz. Sabahat- m Selek), Ankara 1985, I, 109-122, 211-213;I 11987), s. 43, 200-214; E. J. Zurcher, Millî mücadelede İttihatçılık (trc. Nüzhet Salihoğlu), sanbul 1987, s. 67-94, 247-255, 268-278; Ay-Özçelik. Ali Fuat Cebesoy: Hayatı ue Faali- jetleri (doktora tezi, 1989), Aü Türk İnkılâp Ta- dı Enstitüsü.
AYFER ÖZÇELİK
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 7. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.