Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

CELÂLEDDİN ERGUN KİMDİR? HAYATI VE ESERLERİ

(ö. 775/1373) Mevlevîliğin yayılmasını sağlayan ilk Mevlevi şeyhlerinden.
Kütahya'da doğdu. Ölümünden yakla­şık üç buçuk asır sonra kaleme alınan ve hayatı hakkında tek kaynak olan Kütahya Mevlevîhânesi şeyhlerinden Sâkıb Dede'nin (ö. 1148/ 1735) Sefîne-i Mevleviyye'sindeki bilgilere göre Burhâned- din İlyas Paşa'nın oğlu, Germiyanoğlu Sü­leyman Paşa'nın torunudur. Süleyman Paşa Sultan Veled'in kızıyla evlendiğinden Celâleddin Ergun'a da Çelebi unvanı verilmiştir. Ulu Ârif Çelebi (ö. 719/ 1320), EmîrÂlim Çelebi (ö. 739/1338) ve Emîr Vâcid Çelebi'den (ö. 742/ 1342) fe­yiz aldı. Sâkıb Dede, Mevlevîliğin ilk dönemlerinde tarikatın yayılmasında büyük hizmetleri olan Dîvâne Mehmed Çelebi'nin babası Abâpûş-i Veirden de (ö. 890/1485) istifade ettiğini söylerse de bu tarih bakımından mümkün değildir. Bir ara Bursa'ya giderek Geyikli Baha'­nın sohbetlerine katıldı. Sâkıb Dede, Ahî Evran'ın Celâleddin Ergun'un müridi ol­duğunu, Ahî Mustafa ve Ahî Erbasan ad­lı iki fütüvvet şeyhinin de kendisine in­tisap ettiğini söyler.
Konya'da Şems makamında yedi terkli Şemsî tac giyerek hilâfet alan Ergun Çe­lebi, bir süre sonra Kütahya'da İmâdüd- din Hezâr tarafından yaptırılan mevlevî- hânenin ilk postnişini oldu. Uzun müd­det şeyhlik yaptıktan sonra burada öl­dü ve dergâhın hazîresine defnedildi. Vefatından önce makamını oğlu Burhâ- neddin İlyas Çelebi'ye bıraktı. Onun ye­rine de İlyas Paşa'nın torunu Zeyneddin Çelebi şeyh oldu. Erguniyye Dergâhı di­ye anılan Kütahya Mevlevîhânesi. Konya ve Karahisar (Afyon) mevlevîhânelerin- den sonra Mevlevîliğin üçüncü önemli merkezi haline gelmiştir.
Sâkıb Dede Celâleddin Çelebi'yle ilgili birçok olay ve menkıbe anlatır. A. Gölpınarlı, Sefîne-i Mevleviyye'de onunla il­gili olarak yer alan bazı bilgilerin (s. 59- 96) tarihî gerçeklere uymadığını söyleyerek bunların ihtiyatla kullanılması gererektiğine işaret eder. Mevlevîlik tarihinde önemli bir yeri olan Celâleddin Ergun hakkında, tarikatın ana biyografik eseri Ahmed Eflâkî'nin Menâkıbü'l- 'arifin'in de herhangi bir bilginin bulunmaması dikkat çekici bir husustur.
Eserleri. 1. Gencnâme. "İnsân-ı kâmil" kavramını anlatan Türkçe kırk beyittik bu mesneviyi Sâkıb Dede eserine iktibas etmiştir (Sefine, s.67-68, ondan naklen Ergun, s. 1310). Mesnevinin bir beytinde geçen "Fâizî" mahlâsından hareketle Gencnâme'rim Celâleddin Ergun'a ait olmadığı öne sürülmüştür (Gölpınarlı, s. 123). 2. İşâretü'l-beşâre. Mevlevi âyininin özelliklerinin anlatıldığı eser on sekiz "nükte'ye ayrılmıştır. Sâkıb Dede'nin kendi üslûbuna dönüştürerek eserine aldığı (s. 77-83) bu risâlenin de Mevlevi âyininin son şeklini aldıktan sonra
kaleme alındığı için başka bir müellife ait olduğu ileri sürülmüştür (Gölpınarlı,
s. 1231. Celâleddin Ergun'un Arapça ve Farsça bazı tasavvufî-ahlâkî sözlerini aktararak tercüme ve şerheden Sâkıb Dede (Sefine, s. 68-75), onun ayrıca Çihl Kelime-i Tayyibe adlı mensur bir eseri olduğunu söyler.
BİBLİYOGRAFYA:
Sâkıb Dede, Sefine, s. 59-96; İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Kütahya Şehri, İstanbul 1932, s. 67, 148, 225, 226-227; Ergun, Türk Şairleri, III, 1310-1311; Kütahya: Atatürk'ün Doğumunun 100. Yılına Armağan, İstanbul 1981, s. 223-224, 347-354; Abdülbâki Gölpınarlı, Mevlânâ'dan Sonra Mevlevilik, İstanbul 1983, s. 122-124; "Ergun Celâleddin Çelebi", Musavver Dâiretü'l-maârif, s. 989-990; "Celâleddin Ergun", TDEA, II, 27.   [71
NURİ OZCAN
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 7. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.