Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

CİLÂÜ'L-KULÛB ESERİ HAKKINDA BİLGİLER

Cinânî'nin (ö. 1004/1595) ahlâkî mesnevisi. Divanından başka daha önce yazdığı iki de mesnevisi olan Cinânî'nin didaktik yolda ve hikâyelerle süslenmiş bu 3316 beyitlik eseri, Taşlıcalı Yahyâ'nın Kitâb-ı Usûl (Usûlnâme) adlı mesnevisine on­dan üstün olma iddiası ile nazîre olarak ortaya konmuştur. Şairin, oradaki gibi Şehname veznini tercih ederek kaleme aldığı eser, "ikd" adını taşıyan her birin­de başka bir konunun işlendiği yirmi bö­lüme ayrılmıştır. Her bölümde önce be­lirli bir konunun ele alındığı bir kısım ile sonra bunu "Destan" adı altında takip eden bir hikâye faslı ve en sonda da "Sâ- kînâme-i Meclis" başlıklı üç dört beyit­lik küçük bir parça bulunmaktadır.
Eserin başında kalemin vasıf ve me­ziyetleriyle nazım sanatı ve belîğ sözün üstünlüklerinin bahis konusu edildiği iki ayrı parça, bunlardan sonra birer münâ- cât ve na't, Sultan III. Murad'a bir met­hiye, kitabın telif sebebinin anlatıldığı bölüm yer alır.
Mesneviyi oluşturan "ikd'lerin her bi­rinin esere asıl didaktik karakterini ve­ren ilk parçasında ahlâkî nasihatler, ka­çınılması veya yapılması öğütlenen ha­reket ve tutumlar ifade edildikten son­ra "Destan" başlığı altında değişik isim­ler taşıyan ikinci parçaların her birinde anlatılanlara, telkin edilmek istenen dü­şüncelere uygun bir olayın hikâyesi ya­pılmaktadır.
Cilâul-kulûb konu ve tertip bakımın­dan Cinânî'nin ondan yedi yıl önce yaz­dığı ilk mesnevisi Riyâzul-cinân'm bir benzeri gibidir. Cinânî o eserinin aynı şe­kilde yirmiye ayrılmış bölümlerinin ilk sı- radakilerinde nasıl hükümdar ve vezir­leri ele almışsa bu mesnevisinin de ilk iki bölümünde hükümdar ve vezirlerin vazifeleriyle kendilerinde bulunması ge­rekli vasıfları, üçüncü bölümde de hü­kümdarın çevresindekilerin dikkat ede­cekleri hususları belirtir. Bundan sonra gelen bölümlerde cimrilik ve tamah, ya­lan söyleme, şarap içme ve keyif verici şeylere kapılma, kadın düşkünlüğü, oğ­lancılık, haram yeme gibi ahlâkî kusur­ların fenalıkları ve sebep oldukları kötü sonuçlar anlatılır. Ayrıca yüksek binalar yapma, namazı terketme gibi tutumlar tenkit edilir. Buna karşılık sabır, başka­larına yumuşak davranma, kanaat, cö­mertlik, ahde vefâ, yardımlaşma, çok konuşmayıp diline sahip olma gibi fazi­letler ve ilmin insan hayatındaki faydası ve rolü üzerinde durulur. Sayılan kusur­lardan sakındırıcı öğütlerin yanı sıra bu faziletleri teşvik edici ve özendirici öğüt­lere ağırlık verilir. Daha önceki eserle­rinde yer yer hafif konulara iltifat etmiş olan Cinânî'nin burada bunlardan uzak­laşarak din duygusunun rehber olduğu ağır başlı düşünce ve konulara yöneldi­ği, söylediklerine destek olmak üzere eserinde sık sık âyetlere ve hadislere başvurduğu görülmektedir.
Bursa'da iken hasta bulunduğu sıra­da şifa getirmesini umarak iyileştikten sonra yazmaya başladığı, fakat İstan­bul'a tayin edilip içine düştüğü geçim derdi yüzünden devama fırsat bulama­dığı eseri 1003 Rebîülevvelinde (Kasım 1594) tamamlamıştır. Cinânî, eserin in­san güzelliği ve aşk duygusunun yüceli­ğinin anlatıldığı yirminci, ve son bölü­münde, vaktiyle İstanbul'da karşılaşıp güzellik ve fikrî meziyetlerine tutuldu­ğu ve kendisine talebe olarak bağlanmış bir gence duyduğu aşk sebebiyle bu ese­rini yazdığını açıklamaktadır. Bursalı Be­lîğ, başka bir göreve tayin edilince ken­disinden ayrılmak zorunda kaldığı bu gencin, Cinânî'nin onun hakkındaki bir kasidesine dayanarak, devrin ünlü gü­zellerinden Serrâczâde Şah Muhamrr.ec olduğunu kaydeder. Söz konusu olan sev­gi, eserde açıklıkla belirtildiği üzere mac- dî yönü bulunmayan tamamıyla saf ve platonik bir aşktır.
Şair eserin sonunda onu yazarken tak­dir ve teşviklerini gördüğü İstanbul Ka­dısı Ebüssuûdzâde'ye de bir methiye ile teşekkür eder.
Cinânî'nin ölümünden bir yıl kadar ön­ce yazdığı bu son eserinde ağırlık İslâm tarihi ve başka ülkelerle ilgili olaylarda ise de öncekiler ölçüsünde olmamakla beraber bazı yerli sahne ve maceralar. Şeyh Üftâde ve meşhur Pinti Hamid'den bahseden parçalarda olduğu gibi tarihî çizgiler de yer almaktadır.
Cilâü'l-kulûb'ün Türkiye kütüphane­lerinde altı nüshası bilinmektedir (Süley­maniye Ktp., Hâlet Efendi eki, nr. 94, La­la İsmâil, nr. 510; TSMK, Revan, nr. 831 ; Konya Mevlânâ Müzesi Ktp., Yazmalar, nr. 5335; Çorum 11 Halk Ktp., nr. 2217/2; Ad­nan Ötüken Ktp. leski Ankara il Halk Ktp.|. nr. 61). Eserin, Mustafa Özkan tarafın­dan Cinânî'nin hayatı ve eserlerine dair bir inceleme ile beraber Çorum nüshası hariç diğer beş nüshasına dayanan ten­kitli bir neşri yapılmıştır (Cinânî, Cilâul- kulûb [Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük], İs­tanbul 1990).
BİBLİYOGRAFYA :
Beliğ, Güldeste, s. 457; a.e., Süleymaniye Ktp., Âşir Efendi, nr. 264, vr. 168"; Mehmed Râşid, Zübdetü'l-vekâyi' der Belde-i Celîle-i Bursa,Millet Ktp., Ali Emîrî, Tarih, nr. 89, vr. 143"; fzâ hu'l-meknün, I, 364; Osmanlı Müellifleri, II, 125; Levend. Türk Edebiyatı Tarihi, s. 77-79; Cihan Okuyucu, Cinânî: Hayatı-Eserleri, Divanının Tenkidli Metni (doktora tezi, 19841, İÜ Ed.Fak., I, 209-236; Mustafa Özkan. Cinânî, Cilâü 'l kulüb (Giriş - İnceleme - Metin - Sözlük),İstanbul 1990; s. 34-43.
CİHAN OKUYUCU
KAYNAK: İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, TÜRKİYE DİYANET VAKFI YAYINLARI, 7. CİLT, İSTANBUL

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.