Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

FERHAD İLE ŞÎRÎN HAKKINDA BİLGİ

Hürmüz'ün oğlu olan Hüsrev Perviz'in tahta çıkmak için verdiği mücâdeleler ve otuz sekiz yıllık saltanatı (590-628), Firdevsî'nin Şâhnâme'si başta olmak üzere bütün târihi kaynaklarda geçmektedir. Bu Sâsânî hükümdarının renkli hayâtını romantik bir şekilde anlatan şâirlerden birisi de Genceli Nizâmî'dir.

Nizâmî, 1176'da tamamladığı ve mesnevî türündeki eseri Hamse'de Ferhad ile Şîrîn hikâyesini işlemektedir. Bu hikâye, ondan başka kimseler tarafından da işlenmiştir. Meselâ Taberî Târihi'nde, Ali Şir Nevâî, 12. yüzyılda İranlı şâirSenâî bunlardan birkaçıdır.Ancak esas olarak Nizâmî'nin Hamse'sinin ikinci mesnevîsine mevzû olduktan sonra İran ve Türk edebiyâtında en çok bahsi geçen ortak hikâyelerden birisi olmuştur.

Ferhad'ın kim olduğu pek belli değildir. Hüsrev'in çok sevdiği Şîrîn'in âşığı ve su yolları yapmakla meşhur birisi olduğu tahmin edilmektedir. Ferhad ile Şîrîn'in hususiyetleri; his dünyâsı çok zengin olan şark edebiyâtında şiirlerde ve divan edebiyatımızda telmih, istiâre için kullanılmıştır. Meselâ, "Ferhad olup dağları delsem!" gibi.

Hikâyenin konusu şöyledir:

Kuhistân dolaylarında Arrân bölgesi hâkimi Mihribânû isimli bir kadın hükümdârın Şîrîn isminde çok güzel bir yeğeni vardır. Şîrîn'in güzelliğini duyan Sâsânî Hükümdârı Hüsrev Perviz, onu istemek için veziri Şahpûr'u Arrân'a yollar. Şahpûr, türlü yollar ile Şîrîn'i hükümdarPerviz'e âşık eder.Hüsrev, Şîrîn ile eğlenceli bir hayat yaşarken, babası Hürmüz Şah ölür ve Behram Çupi, Sâsânî tahtını ele geçirir. Bunun üzerine Hüsrev Perviz,Bizansİmparatorundan yardım alarak tahta geçer. Bu arada Mihribânû'nun ölümü üzerine Şîrîn de hükümdâr olur. Kendisi için yaptırdığı köşkün duvarlarını süsleyen Nakkaş Ferhâd'a âşık olur. Gizlice buluşmaya başlarlar. Bunu duyan HüsrevPerviz öfkelenir ve rakîbini çağırtarak, Bîstûn Dağında açılan bir su yolunu tamamlarsa Şîrîn'i ona bırakacağını, aksi halde durumunun çok kötü olacağını söyler. Ferhad çâresiz kalır ve Şîrîn'in aşkı ile başlar dağı delmeye. İşin sonuna gelecekkenHüsrev Perviz'in hilesiyle bir kadından, Şîrîn'in öldüğünü duyar.Acısına dayanamaz ve ölür. Ferhad'ın öldüğünü duyan Şîrîn de ölür.Yalan haberi getiren kadını da bir arslan parçalar.Hüsrev Perviz bunun üzerine yaptığına pişman olup, ikisini de yanyana gömdürür.Mezarlarının üstünde çalı biter ve çalılar birbirlerinin içine girerler. Bu da onların hayattayken birleşemediklerine ancak öldükten sonra birleştiklerine delâlet sayılmaktadır.

Hikâyede birçok motif vardır. Ferhad'ın sabırlılığı, sevgilisine olan büyük aşkı, sevgiliye kavuşmanın güç olması, Şîrîn'in güzelliği gibi.

Nizâmî'nin eserinin Altınordu devleti zamanında, Kutb tarafından tercüme edilmesiyle beraber, bu hikâye Türk edebiyatına girmiştir.Ali Şir Nevâî Çağatayca'da, Şeyhî de Anadolu'da değişik örneklerini vermişlerdi. Hikâye, her şâirin elinde değişik boyutlar kazanmış, ilâveler, çıkartmalar yapılmıştır. Mevzûu işleyen şâirlerden bâzıları şunlardır.

Kutb, Şeyhî, Ali Şir Nevâî,Âhî, Lâmiî, Celîlî, Korkut Ahmed, Hayâtî,AhmedRıdvan, Sadrî, Muîdî,İdris Mahvî, Fasîh Ahmed Dede, Mustafa Ağa,Nasır, Nakâm,Ömer Bâkî, Yahya Kemal ve Fâruk Nafiz Çamlıbel'dir.

Ferhad ile Şîrîn'i anlatan nüshalarda, sözlü ve yazılı Türk halk hikâyelerinin üslup ve şekil özellikleri pek görülmemektedir. Aruz vezniyle yazılmıştır. Türk edebiyâtında en orijinal örneği, Şeyhi'nin 6370 beyit tutan Hüsrev ü Şîrîn'idir. Şeyhî, bu eserini zamanın Sultanı Osmanlı Pâdişâhı İkinci Murâd Hana takdim etmiştir. Hikâyenin sonunu da biraz değiştirerek Hüsrev ile Şîrîn'i evlendirmektedir.

Ferhad ile Şîrîn, Türk halk edebiyâtının iki türünde, yâni halk hikâyeciliğinde ve hayal oyununda da işlenmiştir. Hayal oyununda hikâye, komedi tarzında ele alınmış ve mutlu bir sonla, halk hikâyelerinde ise tirajik bir sonla bitirilmektedir.Her iki türde de olay Amasya'da geçmiş gibi gösterilmektedir.

Ferhad ile Şîrîn'i anlatan çeşitli rivâyetler Anadolu'da bâzı yerlerde efsâne şekilde yaşamaktadır.Amasya'nın yakınındaki kayalık dağda oyularakyapılan su yolunun, Ferhad'ın sevgilisine kavuşmak için açıldığı rivâyet olunmaktadır.Yine, Erzurum yakınındaki Kirinç köyünde Şîrîn'in gelin geleceği ev ve bu evi yaptığı sırada Ferhad'ı uzaktan görebilmek için eteği ile toprak taşıyarak meydana getirdiği tepe gösterilmektedir.

Ferhad ile Şîrîn bugün için artık metinlerde kalmış bir hikâyedir. Sâdece istiâre ve teşbihlerde bir obje olarak kullanılmaktadır. Âzerbaycan'da filmi ve operası yapılmıştır.

KAYNAK: REHBER ANSİKLOPEDİSİ, 7. CİLT

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.