Psikoloji Tarihi

İslam Ansiklopedisi A

İslam Ansiklopedisi B

Cemil Meriç

Karen Horney

PDR Notları






 
ANTALYA, BURSA, İSTANBUL VE KONYA'DAKİ ADAYLAR! SINAV KAYGISINDAN KURTULMAK İÇİN PROFESYONEL DESTEK ALABİLİRSİNİZ TIKLAYIN

SİR FRANCİS GALTON (1822-1911) BİREYSEL FARKLILIKLAR

Galton insanın sahip olduğu yeteneklerdeki zihinsel kalıtım ve bireysel farklılıklar gibi meseleleri ele alan çalışmalarıyla evrim ruhunu psikolojiye çok etkin bir şekilde yönlendirmiştir. Galton'un çabalarından önce, bireysel farklılıklar olgusu psikoloji içerisinde yapılacak ciddi bir çalışmanın ko nusu olarak hiç düşünülmemişti, bu oldukça ciddi bir ihmaldi.
Yetenek ve tutumlarda bireysel farklılıklar olduğunu ortaya koyan az sayıdaki bilim adamından biri İsviçreli tıp doktoru Juan Huarte (1530-1592)'dir. Galton'un bu alandaki çalışmalarından üç yüz yıl önce Huarte, Yetenekli Bireylerin İncelemesi adlı bir kitap yayımladı. Kitapta insan kapasitesindeki bireysel farklılıklardan bahsetti (Diamon'dan alıntı, 1974). Huarte, çocukların küçük yaşta dikkatle gözlemlenerek, eğitimlerinin yetenekleri doğrultusunda bireysel olarak planlanmasını önerdi. Ûmeğin, sağlıklı bir ölçümle, müziğe yetenekli bir çocuk, müzik ve benzeri alanlarda eğitim imkanına sahip olabilir. Huarte'm kitabı ilgi görse de fikirleri Galton'un zamanına değin uygulanmadı.
Deneylerinde bireysel farklılıklardan söz eden ancak bunları sistematik olarak araştırmayan Weber, Fechner ve Helmholtz başta olmak üzere, konuyla ilgilenen sadece birkaç kişi olmuştu. Wundt ve Titchener bireysel farklılıkları psikolojinin bir parçası olarak ele almamışlardı.
GALTON'UN HAYATI
Galton olağanüstü bir zekaya (tahminen 200 1Q) ve alışılmamış bir fikir zenginliğine sahipti. Belki de modern psikoloji tarihinde onun bir dengi daha yoktur. Yaratıcı merakı ve üstün yetenekleri onu çok çeşitli meselelere doğru çekiyordu. Galton'un ilgilendiği bu meselelerin detaylarının tamamlanması başkalarına kalıyordu. Araştırdığı alanlar arasında parmak izi (Scotland Yard daha sonra bunu kimlik saptamasına uyarladı), moda, güzelliğin coğrafi dağılımı,
kilo artışı, ırkların geleceği ve duanın etkisi sayılabilir. Bu çok yönlü ve yaratıcı adamın
ilgisini çekmeyen çok az mesele vardı.
Galton 1822 yılında İngiltere'de Birmingham yakınlarında, dokuz karde­şin en küçüğü olarak dünyaya geldi. Babası bütün nüfuzlu camialarda -Parlemento, ruhban sınıfı ve ordu- önemli bireyleri olan, varlıklı ve toplum için­de tanınmış bir aileden gelen, başarılı bir bankacıydı. Küçük yaşlardan itiba­ren Galton aile ilişkileri yoluyla bu önemli insanlardan haberdar ediliyordu.
Galton 16 yaşında babasının ısrarıyla Birmingham General Hospita- l'da tıp eğitimi almaya başladı. Burada hastane doktorlarının yardımcısı olarak çalıştı, reçeteleri hazırladı, tıp kitaplarını okudu, kırık kemikleri tespit etti, diş çekti, (tıbbi zorunluluklar sebebiyle) parmak kesti, çocuk­lara aşı yaptı, klasikleri okuyarak kendisini eğlendirdi. Ancak bu yaşam şekli hiç de hoşuna gitmedi ve Galton'u orada tutan sadece babasının de­vam eden baskısı idi.
Tıbbi yardımcılığı sırasında meydana gelen bir olay, onun zaten hep varolan merakını ortaya koydu. Galton eczacılıkta çeşitli ilaçların ne şekil­de etki göstereceğini kendi üzerinde deneyerek öğrenmek istedi. Baş harfi "A" olanlardan başlayarak sistematik bir şekilde küçük dozlardı. Bu bilim­sel macera "C" harfinde, Galton'un güçlü bir müshil olan kroton yağından bir doz almasıyla sona erdi.
Hastanede geçen bir yılın ardından Galton tıp eğitimine Londra'daki King Kolejinde devam etti. Bir yıl sonra planlarını değiştirdi ve Cambrid- ge'deki Trinity Kolejine kayıt yaptırdı. Galton'un matematik eğitimi aldığı bu okulda şöminesinin karşısında bir Newton büstü vardı. Çalışmaları cid­di bir sinir bozukluğu hastalığıyla kesilmiş olmasına rağmen, takdir alama­mış olmanın verdiği hayal kırıklığıyla da olsa mezun olmayı başardı. Daha sonra babasının ölümüne dek tıp çalışmalarına devam etti. Babasının ölü­mü Galton'u hiç hoşlanmadığı bu meslekten ayrılmakta özgür bıraktı.
Yolculuk ve keşifler Galton'un dikkatini çekiyordu. 1845 yılında Su­dan'a ve 1850 yılında Güneybatı Afrika'ya yolculuk yaptı. Yolculuk izle­nimlerini yayınladı ve Güneybatı Afrika ile ardından bilinmeyen bir kara parçasını keşfi sebebiyle Kraliyet Coğrafya Cemiyeti7 tarafından bir madal­ya ile ödüllendirildi.
1850'li yıllarda hem evliliği hem de zayıf düşen sağlığı sebebiyle yolcu­luklarını sona erdirdi ancak ilmi heyetlerde çalışmayı sürdürdü ve kaşifler için Yolculuk Sanatı8 isimli bir kitap yazdı. Bu kitap öylesine başarılı oldu ki sekiz yılda sekiz baskı yaptı, hatta son baskısı 2001 gibi yakın bir tarih­te yayımlandı. Ayrıca başkalarının yolculuklarını düzenledi ve Kırım Savaşı'nda görevli olan askerlere kamp hayatı eğitimi verdi.
Yerinde duramayan hevesli hali daha sonra onu meteorolojiye ve hava durumu bilgisini haritada göstermede kullanılan aletleri tasarlamaya yö­neltti. Meteorolojik bulgularını, hava durumunu haritalarla göstermeye ilişkin ilk geniş kapsamlı girişim olarak düşünülen bir kitapta özetledi.
Kuzeni Charles Darwin, Türlerin Kökeni Üzerine'yn yayınlar yayınlamaz Galton bu yeni teoriyle ilgilenmeye başladı. Galton teori hakkında, "İnsan düşüncesinde olduğu gibi, benim kendi zihinsel gelişimimde de yeni bir çı­ğır açtı" diye yazdı (Gillham'dan alıntı, 2001, s. 155). İlk başta evrimin bi­yolojik yönü onu büyüledi ve kazanılmış özelliklerin kalıtım yoluyla akta­rılıp aktanlamayacağım belirlemek amacıyla tavşanlar arasında kan nakli­nin etkilerini araştırdı. Evrimin genetik yanı Galton'un dikkatini uzun za­man canlı tutmamasına rağmen, toplumsal yanı çalışmalarına yol gösterdi ve Galton'un modem psikoloji üzerindeki etkilerini belirledi.
ZİHİNSEL KALITIM
Galton'un psikoloji için ilk önemli çalışması 1869 yılında yayımlanan Kalıtsal Deha9 idi. (Darvvin bu kitabı okuduğunda Galton'a hayatında bun­dan daha ilginç ve orijinal birşey okumadığını bildirmiştir.) Amacı özel ye­teneklerin veya dehanın belli aileler içinde ortaya çıktığını ispat etmekti, ya­ni Galton'un tezine göre tanınmış adamların ünlü oğullan olurdu. (O dö­nemlerde kızların önemli birisiyle evlenmek dışında fazla saygınlık kazanma imkanları yoktu.) Bu kitapta bildirilen biyografi çalışmalarının çoğu bilim adamları veya doktorlar gibi etkili kişilerin atalannın araştırılmasına yöne­likti. Galton'un bulgulan sadece dehanın değil, dehanın belli bir şeklinin de kalıtım yoluyla aktarıldığını gösteriyordu. Örneğin, büyük bir bilim adamı, bilim alanında saygınlık kazanmış bir aileden dünyaya geliyordu.
Galton'un nihai hedefi daha sağlıklı ve seçkin bireylerin dünyaya gel­mesini teşvik ederken, sağlıksız bireylerin dünyaya gelmesini önlemekti. Bu sona ulaşmayı sağlamak için soy arıtımı10 bilimini oluşturmuş ve insan neslinin, çiftlik hayvanlarından farklı olarak, suni seçi yoluyla iyileştirilece­ğini ispatlamaya çalışmıştı. Galton inanıyordu ki üstün yetenekli olan kadın ve erkeklerin seçilerek çiftleştirilmesi, nesiller sonra üstün yetenekli bir ırkın ortaya çıkmasıyla sonuçlanacaktı. Seçici döl verme ve üremede kulla­nılacak en zeki kadın ve erkeklerin ayırt edilebilmesi için zeka testleri ge­liştirmeye niyetlendi. Galton bu testlerden en yüksek puanlan alanların bir- birleriyle tanıştırılmasını ve evlenip çok sayıda çocuk sahibi olmaları için finansal teşvikte bulunulmasını önerdi11 (Fancher, 1984). Galton soyantı- mı tezinin doğruluğunu ispat etme girişimleri sırasında, ölçme ve istatistik konularıyla ilgi kurmuş oldu. Kalıtsal Deha'sında istatistik kavramları kalı­tım problemlerine uyguladı ve ömeklemindeki ünlü erkekleri yetenek se­viyelerinin nüfus içindeki sıklığına göre sınıflara veya kategorilere ayırdı. Ünlü erkeklerin yine ünlü bir oğula babalık yapma ihtimali, ortalama bir erkekten daha yüksekti. Örneklemi 4000 kişi içerisinde diğerlerinden daha fazla göze çarpan 977 ünlü adamdan oluşuyordu. Bu grupta şans eseri ola­rak sadece bir tek ünlü akraba olması gerekirken bu sayı 332 idi. Bazı aile­lerde tanınmış biri olma ihtimali yüksekti fakat bu ihtimal Galton için üs­tün nitelikli çevre ve eğitim gibi göze çarpan bir aileden gelen oğula açık olan fırsatların mümkün olan her türlü etkisini ciddi olarak düşündürecek kadar yüksek değildi. Şöhret, veya şöhretin yokluğu Galton'a göre kalıtımın bir fonksiyonuydu, fırsatların değil.
Galton 1874'de İngiliz Bilim Adamları'nı12 ve 1889'da Doğal Kalıtım'ı13 yazdı. Aynca kalıtım problemleri üzerine 30'dan fazla bildiri yayınladı. Galton'un kalıtıma olan ilgisi birey ve aileden başlayıp alan olarak geniş­lemiş ve tüm bir ırka yayılmıştı. Irkların seçici döl verme ve üreme yoluy­la iyileştirilmesi ihtimaliyle giderek daha fazla ilgilenen Galton, kalıtım bilimi olan soyarıtımı ile önerisini resmi hale getirdi. Bunu Londra'da Üniversite Koleji Eugenics Laboratuvanmn bir kuruluşu olan Biomctrika dergisinin oluşturulması (1901) ve ırksal iyileşme fikrinin gelişmesine yardımcı olmak için bir organizasyonun kurulması izledi (1904). Bu ku­ruluşlar ve dergi hâlâ varlığını sürdürmektedir.
Galton soyarıtımı hakkında, "Yunanca iyi soy anlamına gelen eugene te­riminden türeyen bu kavram, kalıtımsal olarak asil özellikler gösterilmesi olgusuyla ilgilenir" diye yazar (Gillham'dan alıntı, 2001, s. 207).
Duane P. Schultz, Sydney Ellen Schultz, Modern Psikoloji Tarihi, Kaknüs yayınları, İstanbul, 2007

 
1- BU SİTE TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR VE BİLGİLERİN GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMA İHTİMALİ VARDIR.
2- BU SİTE RESMİ BİR SİTE DEĞİL, KİŞİSEL BİR SİTEDİR.
3- YANLIŞLIKLA DA OLSA VERİLEBİLECEK HATALI BİLGİLER DOLAYISIYLA www.ygslyssistemi.com YÖNETİMİ HİÇ BİR SORUMLULUK KABUL ETMEZ.
4- SİTEMİZDEN EDİNDİĞİNİZ TÜM BİLGİLERİ MUTLAKA RESMİ KAYNAKLARDAN DA KONTROL EDİNİZ.
5- SİTEMİZDEKİ DİĞER SINAVLAR KISMI SADECE BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. YGS LYS HARİCİNDEKİ SINAVLARLA İLGİLİ SORU SORMAYINIZ.
6- HİÇ BİR KULLANICI SİTEMİZDEKİ BİLGİLERDEN DOLAYI HERHANGİ BİR ZARARA UĞRADIĞI YÖNÜNDE ŞİKAYETTE BULUNAMAZ.
ASLOLAN RESMİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN BİLGİLERDİR. BURADA VERİLMİŞ OLAN BAZI PRATİK BİLGİLERİN OLASI YANLIŞLIĞI YA DA GÜNCELLİĞİNİ YİTİRMİŞ OLMASI NEDENİYLE MAĞDUR OLMAMAK İÇİN LÜTFEN RESMİ KAYNAKLARA BAKINIZ.
7- BU SİTEYİ ZİYARET EDEN TÜM ZİYARETÇİLERİ BU UYARILARI OKUMUŞ KABUL ETMEKTEYİZ..

www.ygslyssistemi.com başarılar diler.......

Makale Arşivi

copyrite© ygslyssistemi.com
Her hakkı saklıdır. Yayınlanan makalelerin bir kısmı ya da tamamı kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.